Jan Brueghel (starszy)
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 1568 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 13 stycznia 1625 | ||
Dziedzina sztuki | malarstwo | ||
Epoka | barok | ||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Jan_Brueghel_the_Elder_-_Flowers_in_a_Wooden_Vessel_-_Google_Art_Project.jpg/250px-Jan_Brueghel_the_Elder_-_Flowers_in_a_Wooden_Vessel_-_Google_Art_Project.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Jan_Brueghel_the_Elder_Landscape.jpg/250px-Jan_Brueghel_the_Elder_Landscape.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Jan_Brueghel_the_Elder_-_River_Landscape_-_Google_Art_Project.jpg/250px-Jan_Brueghel_the_Elder_-_River_Landscape_-_Google_Art_Project.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Jan_Brueghel_de_Oude_en_Peter_Paul_Rubens_-_Het_aards_paradijs_met_de_zondeval_van_Adam_en_Eva.jpg/250px-Jan_Brueghel_de_Oude_en_Peter_Paul_Rubens_-_Het_aards_paradijs_met_de_zondeval_van_Adam_en_Eva.jpg)
Jan Brueghel (wymowa niderlandzka [jɑn ˈbɾøːɣəl], uproszczona polska [jan brechel]) (starszy), zwany Aksamitnym (ur. 1568 w Brukseli, zm. 13 stycznia 1625 w Antwerpii) – malarz flamandzki, syn Pietera Bruegla (starszego) i brat Pietera Brueghla (młodszego), zwanego Piekielnym; spowinowacony z malarskimi rodzinami Coecków, van Kesselów i Tenniersów.
Życiorys
Swój przydomek zawdzięczał delikatnej fakturze malarskiej, łagodnym tonacjom kolorystycznym, bogactwu i zarazem harmonii swych niekiedy słodkich kompozycji. Sztuki malarskiej uczył się początkowo pod kierunkiem swej babki, wybitnej miniaturzystki, Marii Bessemers, później w pracowni Gillisa van Coninxloo.
W 1589 wyruszył, zwyczajem ówczesnych adeptów malarstwa, w podróż do Włoch, gdzie między innymi wszedł w służbę kardynała Borromero, który pozostał jego stałym klientem i mecenasem. W 1597 wrócił do Antwerpii, gdzie był malarzem nadwornym arcyksiążąt.
Malował najczęściej niewielkie, często miniaturowe kompozycje, chętnie stosując na podobraziu blachę miedzianą. Do jego ulubionych motywów należały Madonny w otoczeniu girland i bukietów kwiatowych, alegorie, martwe natury, zwłaszcza z kwiatami i owocami; malował również pejzaże i sceny batalistyczne. Jego sielankowy styl, odznacza się świeżością kolorytu. Przedstawiał także sceny biblijne, np. Potop, Sodoma i Gomora. Najczęściej malował bukiety kwiatów i krajobrazy ożywione motywami religijnymi i mitologicznymi, oraz drobnymi scenkami z życia chłopów i zwierząt (niekiedy malowali je Peter Paul Rubens, Pieter van Avont i Hendrick van Balen). Jego prace posiadają m.in. Prado w Madrycie, Ermitaż, Luwr i Stara Pinakoteka[1].
Malarskie tradycje kontynuował z powodzeniem jego syn, Jan Brueghel (młodszy), który w 1625 uzyskał w Antwerpii tytuł mistrza, a po powrocie z podróży do Włoch przejął pracownię ojca.
Genealogia Brueghlów
Pieter Bruegel (starszy) | |||||||||||||||||||||||||||||||
Pieter Brueghel (młodszy) | Jan Brueghel (starszy) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Ambrosius Brueghel | Jan Brueghel (młodszy) | Anna Brueghel | David Teniers (młodszy) | ||||||||||||||||||||||||||||
Abraham Brueghel | |||||||||||||||||||||||||||||||
Dzieła malarza
Z tym tematem związana jest kategoria: Obrazy Jana Brueghla starszego.
- Alegoria Ognia - początek XVII wieku, Pinacoteca Ambrosiana, Mediolan
- Arcyksiążę Albert i Isabella odwiedzają gabinet kolekcjonerski - (1621 - 1623), Walters Art Museum, Baltimore
- Bukiet - (1606 - 1607), Kunsthistorisches Museum, Wiedeń
- Krajobraz rzeczny - (1607), National Gallery of Art, Waszyngton
- Odpoczynek w czasie ucieczki do Egiptu - (1578 do 1625), Muzeum Archidiecezjalne w Katowicach
- Pejzaż z rozbójnikami dzielącymi łup - 1605, olej na desce, 41 x 65,6 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie (wraz Sebastianem Vrancxem)
- Nabrzeże - 1615, olej na płótnie, 25,8 x 37 cm Stara Pinakoteka, Monachium
- Raj i grzech pierworodny (wraz z Rubensem) - 1617, deska, 74,5 x 114,5 cm, Mauritshuis, Haga
- Zmysł smaku - 1618, olej na drewnie, 64 x 108 cm, Prado, Madryt
- Wizja świętego Huberta - 1620, olej na desce, 63 x 100 cm, Prado, Madryt
Przypisy
- ↑ Jan Brueghel w Artcyclopedia.com. [dostęp 2011-11-21]. (ang.).
Bibliografia
- Ian. Chilvers: Oksfordzki leksykon sztuki. Warszawa: Arkady, 2002, s. 115. ISBN 83-213-4157-8.
Linki zewnętrzne
- Jan Brueghel. rijksmuseum.nl. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-15)]. w Rijksmuseum (ang.)
- ISNI: 0000000108309545
- VIAF: 100909732
- ULAN: 500007095
- LCCN: n81089670
- GND: 118674005
- LIBRIS: 97mqvn0t2lrthlc
- BnF: 12244766f
- SUDOC: 031183085
- SBN: CUBV026942
- NLA: 35023038
- NKC: jn20011018116
- DBNL: breu031
- BNE: XX943444
- NTA: 068517491
- BIBSYS: 6098974
- CiNii: DA04142379
- Open Library: OL541076A
- PLWABN: 9810683982705606
- NUKAT: n00098100
- J9U: 987007527015605171
- PTBNP: 223023
- LNB: 000202382
- NSK: 000593723
- CONOR: 15110755
- PWN: 3881117
- Britannica: biography/Jan-Bruegel-the-Elder
- Universalis: jan-bruegel
- БРЭ: 1883029
- NE.se: jan-bruegel
- SNL: Jan_Brueghel_-_den_eldre
- VLE: jan-bruegel
- Catalana: 0012498
- DSDE: Jan_Brueghel_d.æ.
- Hrvatska enciklopedija: 9801