Józef Anzelm Żuliński
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 1841 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 6 stycznia 1908 | ||
Narodowość | polska | ||
Tytuł naukowy | doktor | ||
|
Józef Anzelm Żuliński (ur. 1841 w Krakowie, zm. 6 stycznia 1908 we Lwowie) – działacz społeczny, powstaniec styczniowy.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B1%D1%96%D0%B2%D0%B5%D1%86%D1%8C_%D0%96%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D1%85..jpg/240px-%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B1%D1%96%D0%B2%D0%B5%D1%86%D1%8C_%D0%96%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D1%85..jpg)
Życiorys
Urodził się w 1841 w Krakowie. Był bratem Romana, Tadeusza, Kazimierza, Edwarda i Aleksandra. W Krakowie ukończył gimnazjum. Po likwidacji Rzeczypospolitej Krakowskiej rodzina przeniosła się do Warszawy. Tamże rozpoczął studia na Uniwersytecie Warszawskim. Następnie z bratem Tadeuszem przeniósł się do Kijowa, gdzie popadł w konflikt z władzami w związku z działalnością w środowisku polskich studentów. Uczył się też w czeskiej Pradze. Ostatecznie ukończył studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, uwieńczone doktoratem z filozofii. W czasie powstania styczniowego został naczelnikiem Krakowa z ramienia Rządu Narodowego, w skład którego wchodził jego brat Roman. Z bratem Tadeuszem, Józefem Szujskim i Janem Darosławem Amborskim redagował konspiracyjne pismo „Wolność”. Dwukrotnie aresztowany i internowany przez Austriaków. Był więziony w Krakowie na Zamku, w sądzie i w Salzburgu[1]. Przez trzy lata był osadzony w twierdzy Kufstein. Uwolniony wskutek interwencji rektora UJ Józefa Dietla.
Po upadku powstania udał się na wychodźstwo do Paryża, gdzie z braćmi Tadeuszem i Kazimierzem współtworzył Towarzystwo Słowiańskie, mające wspierać dążenia emancypacyjne tych narodów. Po ustanowieniu autonomii galicyjskiej powrócił w 1871 roku do Lwowa, gdzie w duchu korporacjonistycznego solidaryzmu zakładał zrzeszenia włościan, robotników i rzemieślników, a także w ramach propagowanej przez siebie pracy organicznej tworzył niedzielne szkoły dla służących. Pracował jako profesor gimnazjalny, był profesorem nauk przyrodniczych w żeńskim gimnazjum. W 1873 założył szkołę dla sług, działającą przy szkole im. Staszica. Był pomysłodawcą i organizatorem pierwszych leczniczych kolonii dla młodzieży w Rymanowie („Kolonie wakacyjne w Rymanowie”), a także innych inicjatyw: Towarzystwo Opieki nad Sługami, Bractwo NMP Królowej Polski. Działał min. w Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego, Polskim Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”, „Gwieździe”, Towarzystwie Pedagogicznym, Towarzystwie Szkoły Ludowej. Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim[2].
Przypisy
- ↑ Nieco szczegółów biograficznych dotyczących uczestników organizacyi i partyzantki r. 1863/64. W: Józef Białynia Chołodecki: Księga pamiątkowa opracowana staraniem Komitetu Obywatelskiego w czterdziestą rocznicę powstania r. 1863/1864. Lwów: 1904, s. 419.
- ↑ Stanisław Nicieja: Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786–1986. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 320. ISBN 83-04-02817-4.
Bibliografia
- Piotr Marek Stański, Bracia Żulińscy: Tadeusz i Józef Anzelm, "Semper Fidelis" 3/2002.
- Jubileusz filantropa we Lwowie. „Nowości Illustrowane”. Nr 13, s. 3, 25 marca 1905.
- Skon pedagoga-patryoty. „Nowości Illustrowane”. Nr 3, s. 3, 18 stycznia 1908.
Linki zewnętrzne
- Publikacje Józefa Żulińskiego w serwisie Polona.pl