Hiszpańska Akademia Królewska
![]() Godło Akademii | |
![]() Siedziba Akademii w Madrycie przy ulicy Felipe IV 4 | |
Państwo |
|
---|---|
Data utworzenia | 1713 |
Dyrektor | Santiago Muñoz Machado[1] |
Położenie na mapie miasta Madrytu ![]() | |
Położenie na mapie Hiszpanii ![]() | |
Położenie na mapie wspólnoty autonomicznej Madrytu ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Estatutos_rae_1715big.jpg/200px-Estatutos_rae_1715big.jpg)
Hiszpańska Akademia Królewska (hiszp. Real Academia Española, RAE) – hiszpańska instytucja odpowiedzialna za regulowanie i rozpowszechnianie języka hiszpańskiego na świecie. Ma siedzibę w Madrycie.
Instytucja była wzorowana na Akademii della Crusca (1582) i Akademii Francuskiej (1635) i tak jak one miała dbać o „czystość i elegancję kastylijskiego języka”. Została założona przez Juana Manuela Fernándeza Pacheco w 1713. Król Filip V zaaprobował fundację konstytucją z 3 października 1714.
Opis
RAE powstała w 1713 roku z inicjatywy Juana Manuela Fernándeza Pacheco, markiza de Villena, za panowania Filipa V, pierwszego Burbona na tronie hiszpańskim, który zatwierdził jej statut królewskim dekretem w roku 1714[2][3]. Wzorowano ją na Akademii Francuskiej i włoskiej Accademia della Crusca[4]. Jej podstawowym celem, zgodnie z pierwszym statutem, opublikowanym w 1715 roku, było „kultywowanie i utrwalanie czystości i elegancji języka kastylijskiego przez eliminowanie wszelkich błędów” będących wynikiem „niewiedzy, próżnej afektacji, niedbałości i zbytniej swobody innowacyjnej”[5]. Akademia przyjęła dewizę: „Czyści, utrwala i przysparza blasku” (Limpia, fija y da esplendor)[6]. Obowiązuje ona do dzisiaj, widniejąc w godle Akademii przedstawiającym stojący na ogniu płonący tygiel.
RAE jest najstarszą królewską akademią spośród trzech utworzonych w XVIII wieku (dwie następne to Królewska Akademia Historii, 1738, i Królewska Akademia Sztuk Pięknych św. Ferdynanda, 1744)[7] i jedną z dziesięciu ogólnonarodowych królewskich akademii zgrupowanych dzisiaj w ramach Instytutu Hiszpanii (Instituto de España)[7]. Siedziba RAE mieści się w Madrycie, od roku 1894 w klasycystycznym pałacu przy ulicy Filipa IV, pod numerem 4[8].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Diccionarios_de_la_Real_Academia_Espa%C3%B1ola.jpg/220px-Diccionarios_de_la_Real_Academia_Espa%C3%B1ola.jpg)
Podstawą prawną działania Akademii jest jej zatwierdzany królewskim dekretem statut oraz wewnętrzny regulamin[9][10].
Zgodnie z obecnie obowiązującym statutem, Akademia jest instytucją o własnej osobowości prawnej, której „podstawową misją jest czuwać, aby zmiany, którym podlega język hiszpański w swoim nieustannym adaptowaniu się do potrzeb mówiących nim, nie rozbiły zasadniczej jedności, jaką utrzymuje on w kręgu hispanistycznym. Powinna dbać także o to, aby ewolucja ta zachowywała ducha języka takiego, jaki uformował się na przestrzeni wieków, jak również ustanawiać i upowszechniać zasady stosowności i poprawności oraz przyczyniać się do jego blasku”[11].
Pierwotnie Akademia składała się z 24 pełnoprawnych członków, zajmujących wyznaczoną statutowo liczbę miejsc (plazas del número). W razie dłuższej uzasadnionej nieobecności któregoś z nich, przyjmowała członków nadliczbowych (supernumerarios)[12]. Obecnie liczba pełnoprawych członków („akademików numerowych”, academicos de número) wynosi 46[13]. Każde z dożywotnio obejmowanych przez akademika miejsc oznaczone jest literą alfabetu, dużą lub małą[14][15]. Kooptacji akademików na wakujące miejsca pełnoprawni członkowie dokonują w tajnym głosowaniu przynajmniej bezwzględną (w trzeciej turze głosowania) większością głosów[13]. Pełnoprawni akademicy wybierają ze swego grona na czteroletnią kadencję dyrektora Akademii[13].
Obok członków pełnoprawnych, Akademia posiada członków korespondentów hiszpańskich (według statutu maksymalnie 60), członków korespondentów zagranicznych oraz członków honorowych[13]. Zgodnie z regulaminem Akademii, wszyscy pełnoprawni członkowie zagranicznych akademii języka hiszpańskiego otrzymują automatycznie członkostwo korespondencyjne RAE[13]. Istnieją 22 takie akademie, większość z nich w państwach Ameryki Łacińskiej[16][17].
Akademia finansowana jest z subwencji państwowych, dotacji rządowych i donacji prywatnych oraz dochodów z działalności własnej[13].
W swoim pierwotnym statucie Akademia postawiła przed sobą, jako pierwsze, zadanie stworzenia możliwie najobszerniejszego słownika języka hiszpańskiego (następnymi zadaniami miało być opracowanie gramatyki, poetyki i historii języka)[12]. W latach 1726–1738 ukazało się kolejno sześć tomów „Słownika języka kastylijskiego” (Diccionario de la lengua castellana)[18][19]. W 1780 opublikowana została jednotomowa wersja słownika, pozbawiona odniesień bibliograficznych, która stała się podstawą późniejszych wydań[18][20]. Słownik jest nieustannie aktualizowany. Od 15. wydania z 1925 roku nosi tytuł „Słownik języka hiszpańskiego” (Diccionario de la lengua española)[18]. W roku 2014 ukazało się jego 23 wydanie[21]. Słownik dostępny jest także w sieci[22]. W XVIII wieku ukazały się też dwa inne sztandarowe dzieła Akademii, wielokrotnie potem aktualizowane i wznawiane: „Ortografia hiszpańska” (Orthographía española, 1741)[23], ponad 15 wydań do roku 2010[24], i „Gramatyka języka kastylijskiego” (Gramática de la lengua castellana, 1771)[25], ponad 40 wydań do roku 2011[26].
Przypisy
- ↑ Od grudnia 2018 rokuRAE: Directores. [dostęp 2019-10-28].
- ↑ RAE: Historia. [dostęp 2019-10-28].
- ↑ RAE: Orígenes. [dostęp 2019-10-28].
- ↑ Emilio Cotarelo y Mori: La fundación de la Academia Española y su primer director D. Juan Manuel F. Pacheco, Marqués de Villena.. s. 16-17. [dostęp 2019-10-28].
- ↑ RAE: Fundación, y Estatútos de la Real Académia Españóla. s. 11. [dostęp 2019-10-29].
- ↑ RAE: José de Solís y Gante. [dostęp 2019-10-28].
- ↑ a b Instituto de España: Las Reales Academias. [dostęp 2019-10-29].
- ↑ RAE: Sedes académicas. [dostęp 2019-10-29].
- ↑ Oba dokumenty, statut (Estatutos) i regulamin (Reglamento) zob. RAE: Estatutos y reglamento de la Real Acadamia Española. [dostęp 2019-10-29].
- ↑ Statut zob. też: BOE: Real Decreto 1109/1993, de 9 de julio, por el que se aprueba los Estatutos de la Real Academia Española. [dostęp 2019-10-28].
- ↑ Artykuł I Statutu. RAE: Estatutos y reglamento de la Real Acadamia Española. s. 9. [dostęp 2019-10-28].
- ↑ a b RAE: Fundación, y Estatutos de la Real Académia Españóla. [dostęp 2019-10-29].
- ↑ a b c d e f RAE: Estatutos y reglamento de la Real Acadamia Española. [dostęp 2019-10-29].
- ↑ RAE: Académicos de número. [dostęp 2019-10-29].
- ↑ Oficjalna lista aktualnych członków RAE zob. RAE: Relación actual. [dostęp 2019-11-08].
- ↑ Asociación de Academias de la Lengua Española (ASALE): Academias. [dostęp 2019-10-29].
- ↑ RAE: Académicos correspondientes hispanoamericanos. [dostęp 2019-10-29].
- ↑ a b c RAE: Cronología. [dostęp 2019-10-30].
- ↑ RAE: Diccionario de Autoridades (1726-1739). [dostęp 2019-10-30].
- ↑ RAE: Diccionario de la lengua española. [dostęp 2019-10-30].
- ↑ RAE: La 23.ª edición (2014). [dostęp 2019-10-30].
- ↑ RAE: DLE. [dostęp 2019-10-30].
- ↑ RAE: Orthographía. [dostęp 2019-10-30].
- ↑ RAE: Primera ortografía. [dostęp 2019-10-30].
- ↑ RAE: Gramática. [dostęp 2019-10-30].
- ↑ RAE: Primera gramática. [dostęp 2019-10-30].
Obecni członkowie Akademii
Z tym tematem związana jest kategoria: Członkowie Hiszpańskiej Akademii Królewskiej.
Fotel | Członek RAE | Data wstąpienia | Zawód | Uwagi | |
---|---|---|---|---|---|
A | Wakat | ||||
a | Pedro García Barreno | 2006 | lekarz i eseista | ||
B | Aurora Egido | 2014 | filolog | Sekretarz RAE | |
b | Miguel Sáenz | 2013 | tłumacz i prawnik | ||
C | Luis Goytisolo | 1995 | pisarz | ||
c | Víctor García de la Concha | 1992 | historyk literatury | Dyrektor honorowy | |
D | Darío Villanueva | 2008 | filolog i krytyk literacki | ||
d | Wakat | ||||
E | Carmen Iglesias | 2002 | historyczka | ||
e | Juan Gil Fernández | 2011 | łacinista i mediewista | Wicesekretarz RAE | |
F | Manuel Gutiérrez Aragón | 2016 | reżyser, scenarzysta i pisarz | ||
f | José B. Terceiro | 2012 | ekonomista | ||
G | José Manuel Sánchez Ron | 2003 | fizyk i historyk nauki | Wicedyrektor RAE | |
g | Soledad Puértolas | 2010 | pisarz | ||
H | Félix de Azúa | 2016 | pisarz | ||
h | José Manuel Blecua Perdices | 2006 | filolog | ||
I | Luis Mateo Díez | 2001 | pisarz | ||
i | Wakat | Po śmierci 7 listopada 2019 roku Margarity Salas | |||
J | Carlos García Gual | 2019 | tłumacz, filolog, helenista | ||
j | Álvaro Pombo | 2004 | pisarz | ||
K | Wakat | ||||
k | José Antonio Pascual | 2002 | lingwista | ||
L | Mario Vargas Llosa | 1996 | pisarz i eseista | ||
l | Emilio Lledó | 1994 | filozof | ||
M | Juan Mayorga | 2019 | dramaturg | ||
m | José María Merino | 2009 | pisarz | ||
N | Guillermo Rojo | 2001 | lingwista | Skarbnik | |
n | Carme Riera | 2013 | pisarz | ||
ñ | Luis María Anson | 1998 | dziennikarz i przedsiębiorca | ||
O | Pere Gimferrer | 1985 | poeta, eseista i tłumacz | ||
o | Antonio Fernández Alba | 2006 | architekt i eseista | ||
P | Inés Fernández-Ordóñez | 2011 | filolog | ||
p | Francisco Rico | 1987 | historyk i filolog | ||
Q | Pedro Álvarez de Miranda | 2011 | filolog i leksykograf | Bibliotekarz | |
q | Wakat | ||||
R | Javier Marías | 2008 | pisarz i tłumacz | ||
r | Santiago Muñoz Machado | 2013 | prawnik | Dyrektor RAE | |
S | Salvador Gutiérrez Ordóñez | 2008 | lingwista | ||
s | Paz Battaner | 2017 | filolog i leksykograf | ||
T | Arturo Pérez-Reverte | 2003 | pisarz i dziennikarz | ||
t | Ignacio Bosque | 1997 | lingwista | ||
U | Clara Janés | 2016 | poetka i tłumaczka | ||
u | Antonio Muñoz Molina | 1996 | pisarz | ||
V | Juan Luis Cebrián | 1997 | dziennikarz, pisarz i przedsiębiorca | ||
X | Wakat | ||||
Z | José Luis Gómez | 2014 | reżyser teatralny i aktor |
Linki zewnętrzne
- Strona oficjalna RAE
- Strona oficjalna Instituto de España
- Strona oficjalna Asociación de Academias de la Lengua Española (ASALE)
- Britannica: place/Real-Academia-Espanola
- SNL: Real_Academia_Española
- Catalana: 0000469