Heliotrop (roślina)
Heliotrop peruwiański | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | okrytonasienne | ||||
Klasa | Magnoliopsida | ||||
Nadrząd | astropodobne | ||||
Rząd | |||||
Rodzina | Heliotropiaceae | ||||
Rodzaj | heliotrop | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Heliotropium Tourn. ex L. Sp. Pl. 130. 1753[3] | |||||
Typ nomenklatoryczny | |||||
Heliotropium europaeum L.[4] | |||||
| |||||
| |||||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Heliotropium_arborescens_5.jpg/220px-Heliotropium_arborescens_5.jpg)
Heliotrop (Heliotropium Tourn. ex L.) – rodzaj roślin w zależności od ujęcia systematycznego klasyfikowany do rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae lub Heliotropiaceae. Obejmuje ok. 240 gatunków[3]. Rodzaj jest niemal kosmopolityczny – jest szeroko rozprzestrzeniony na obszarach o tropikalnym i umiarkowanym klimacie[5][6][3]. Brak jego przedstawicieli tylko w północnej Eurazji i północnej Ameryce Północnej[3]. W Polsce tylko jako przejściowo zawlekany rośnie heliotrop zwyczajny H. europaeum[7].
Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne, wykorzystywane są jako lecznicze, dostarczające jadalnych owoców i drewna[6]. H. amplexicaule wykorzystywany jest jako ozdobny i do kontroli urodzeń. Heliotrop peruwiański H. arborescens jest popularną rośliną ozdobną, także wykorzystywaną w kosmetologii. H. arboreum jest rośliną leczniczą i dostarczającą drewna. H. balfourii jest podstawową rośliną garbnikodajną na Sokotrze[6].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Heliotropium_curassavicum_Cambria_CA_%28cropped%29.jpg/220px-Heliotropium_curassavicum_Cambria_CA_%28cropped%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Starr_010520-0073_Tournefortia_argentea.jpg/220px-Starr_010520-0073_Tournefortia_argentea.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Fruiting_Heliotropium_foertherianum_%2814547811959%29.jpg/220px-Fruiting_Heliotropium_foertherianum_%2814547811959%29.jpg)
- Pokrój
- Rośliny jednoroczne i byliny, rzadziej półkrzewy, krzewy, liany i małe drzewa[6][8], zwykle owłosione, czasem szczeciniasto[8].
- Liście
- Ulistnienie zazwyczaj naprzemianległe. Liście pojedyncze[9], siedzące lub ogonkowe[8].
- Kwiaty
- Białe, liliowe lub niebieskie, rzadko żółte, zebrane w jednostronne sierpiki, wsparte przysadkami lub nie. Kielich złożony z 5 działek. Korona lejkowata lub walcowata, owłosiona od zewnątrz i zwykle także wewnątrz w gardzieli (czasem także przylegająco na powierzchni wewnętrznej rozpostartych płatków). Wolne łatki na końcach zaokrąglone, rzadziej wąskie, z brzegiem płaskim lub falistym. Pręciki schowane w rurce korony – ich nitki są silnie skrócone. Zalążnia podzielona (czasem częściowo) na cztery części, zawiera cztery zalążki. Słupek zwieńczony jest stożkowatym lub pierścieniowatym znamieniem[8].
- Owoce
- Rozłupnia rozpadająca się na cztery jednonasienne lub dwie dwunasienne rozłupki. Nasiona znajdują się wewnątrz zdrewniałego endokarpu[8].
Systematyka
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Heliotropium_ramosissimum_-_Flickr_-_S._Rae.jpg/220px-Heliotropium_ramosissimum_-_Flickr_-_S._Rae.jpg)
- Pozycja systematyczna
Rodzaj w zależności od ujęcia systematycznego zaliczany do rodziny Heliotropiaceae Schrader[2] lub do szeroko ujmowanej rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae[8].
- Wykaz gatunków[3]
- Heliotropium abbreviatum Rusby
- Heliotropium acuminatum (A.DC.) Govaerts
- Heliotropium acutiflorum Kar. & Kir.
- Heliotropium adenogynum I.M.Johnst.
- Heliotropium aegyptiacum Lehm.
- Heliotropium agdense Bunge
- Heliotropium albiflorum Engl.
- Heliotropium albovillosum Riedl
- Heliotropium alii Y.J.Nasir
- Heliotropium ammophilum Craven
- Heliotropium amplexicaule Vahl
- Heliotropium anchusanthum Hiern
- Heliotropium angiospermum Murray
- Heliotropium angustiflorum (Ruiz & Pav.) Govaerts
- Heliotropium anomalum Hook. & Arn.
- Heliotropium antiatlanticum Emb.
- Heliotropium arbainense Fresen.
- Heliotropium arborescens L. – heliotrop peruwiański
- Heliotropium arboreum (Blanco) Mabb.
- Heliotropium argenteum Willd. ex Lehm.
- Heliotropium arguzioides Kar. & Kir.
- Heliotropium asperrimum R.Br.
- Heliotropium astrotrichum (A.DC.) Govaerts
- Heliotropium aucheri DC.
- Heliotropium auro-argenteum (Killip) Govaerts
- Heliotropium azzanum O.Schwartz
- Heliotropium bacciferum Forssk.
- Heliotropium balfourii Gürke
- Heliotropium baluchistanicum Kazmi
- Heliotropium benadirense Chiov.
- Heliotropium biannulatiforme Popov
- Heliotropium biannulatum Bunge
- Heliotropium biblianum Craven
- Heliotropium bogdanii Czukav.
- Heliotropium borasdjunense Rech.f.
- Heliotropium bovei Boiss.
- Heliotropium brevilimbe Boiss.
- Heliotropium bucharicum B.Fedtsch.
- Heliotropium buruense Craven
- Heliotropium cabulicum Bunge
- Heliotropium calcareum Stocks
- Heliotropium caribaeum (Griseb.) Feuillet
- Heliotropium chaudharyanum Al-Turki, Omer & Ghafoor
- Heliotropium chenopodiaceum (DC.) Clos
- Heliotropium chorassanicum Bunge
- Heliotropium ciliatum Kaplan
- Heliotropium circinatum Griseb.
- Heliotropium confertiflorum Boiss. & Noë
- Heliotropium congestum Baker
- Heliotropium coriaceum Lehm.
- Heliotropium crassifolium Boiss.
- Heliotropium crispatum F.Muell. ex Benth.
- Heliotropium crispum Desf.
- Heliotropium curassavicum L.
- Heliotropium cuspidatum (Kunth) Feuillet
- Heliotropium dasycarpum Ledeb.
- Heliotropium dentatum Balf.f.
- Heliotropium denticulatum Boiss. & Hausskn.
- Heliotropium derafontense Vierh.
- Heliotropium dicricophorum Rech.f. & Riedl
- Heliotropium digynum (Forssk.) Asch. ex C.Chr.
- Heliotropium disciforme Akhani
- Heliotropium dissitiflorum Boiss.
- Heliotropium distantiflorum Hassl. ex I.M.Johnst.
- Heliotropium dolosum De Not.
- Heliotropium ellipticum Ledeb.
- Heliotropium elongatum (Lehm.) Gürke
- Heliotropium eremobium Bunge
- Heliotropium eremogenum I.M.Johnst.
- Heliotropium erianthum I.M.Johnst.
- Heliotropium eritrichioides Kotschy
- Heliotropium esfahanicum Khat.
- Heliotropium esfandiarii Akhani & Riedl
- Heliotropium europaeum L. – heliotrop zwyczajny
- Heliotropium fedtschenkoanum Popov
- Heliotropium ferrugineogriseum Nábělek
- Heliotropium filiflorum (Griseb.) Feuillet
- Heliotropium filifolium (Miers) I.M.Johnst.
- Heliotropium floridum Clos
- Heliotropium foetidissimum (L.) Feuillet
- Heliotropium formosanum I.M.Johnst.
- Heliotropium fragillimum Rech.f.
- Heliotropium gaubae Riedl
- Heliotropium geissei F.Phil. ex Phil.
- Heliotropium genovefae I.M.Johnst.
- Heliotropium gibberosum (Urb.) Feuillet
- Heliotropium giessii Friedr.-Holzh.
- Heliotropium gillianum (Riedl) Kazmi
- Heliotropium glabriusculum A.Gray
- Heliotropium glabrum (L.) Feuillet
- Heliotropium glutinosum Phil.
- Heliotropium gossypii Ponert
- Heliotropium gracillimum Bunge
- Heliotropium grande Popov
- Heliotropium greuteri Riedl
- Heliotropium griffithii Boiss.
- Heliotropium gypsaceum Rech.f. & Riedl
- Heliotropium halacsyi Riedl
- Heliotropium halame Boiss. & Buhse
- Heliotropium harareense E.S.Martins
- Heliotropium haussknechtii Bunge
- Heliotropium hirsutissimum Weber
- Heliotropium incanum Ruiz & Pav.
- Heliotropium inconspicuum Reiche
- Heliotropium indicum L.
- Heliotropium jaffiuelii I.M.Johnst.
- Heliotropium jizanense Al-Turki, Omer & Ghafoor
- Heliotropium johnstonii Ragonese
- Heliotropium kaserunense Bornm.
- Heliotropium kavirense Riedl
- Heliotropium keralense Sivar. & Manilal
- Heliotropium khayyamii Akhani
- Heliotropium krauseanum Fedde
- Heliotropium kumense Bunge
- Heliotropium kuriense Vierh.
- Heliotropium kurtzii Gangui
- Heliotropium laevigatum (Lam.) Feuillet
- Heliotropium lamarckii Feuillet
- Heliotropium lamondiae Kazmi
- Heliotropium lanceolatum Ruiz & Pav.
- Heliotropium laricum Bornm.
- Heliotropium lasianthum Riedl
- Heliotropium lasiocarpum Fisch. & C.A.Mey.
- Heliotropium leiocarpum Morong
- Heliotropium lilloi (I.M.Johnst.) Luebert
- Heliotropium linariifolium Phil.
- Heliotropium lineare (DC.) Gürke
- Heliotropium lippioides K.Krause
- Heliotropium litvinovii Popov
- Heliotropium longicalyx Rech.f.
- Heliotropium longiflorum (A.DC.) Jaub. & Spach
- Heliotropium longistylum Phil.
- Heliotropium luteoviride Rech.f. & Riedl
- Heliotropium luzonicum (I.M.Johnst.) Craven
- Heliotropium macrodon (Fresen.) Gürke
- Heliotropium macrolimbe Riedl
- Heliotropium macrostachyum (DC.) Hemsl.
- Heliotropium magistri Raenko
- Heliotropium makranicum Rech.f. & Esfand.
- Heliotropium mamanense Bunge
- Heliotropium mandonii I.M.Johnst.
- Heliotropium maranjonense Luebert & Weigend
- Heliotropium maris-mortui Zohary
- Heliotropium megalanthum I.M.Johnst.
- Heliotropium melanochaeta (A.DC.) Feuillet
- Heliotropium mesinanum Bunge
- Heliotropium messerschmidioide s Kuntze
- Heliotropium micranthos (Pall.) Bunge
- Heliotropium microspermum E.J.Thomps.
- Heliotropium microstachyum Ruiz & Pav.
- Heliotropium minutiflorum Bunge
- Heliotropium molle (Torr.) I.M.Johnst.
- Heliotropium muelleri (I.M.Johnst.) Craven
- Heliotropium murinum Craven
- Heliotropium myosotifolium (DC.) Reiche
- Heliotropium myosotoides Banks & Sol.
- Heliotropium nicotianifolium Poir.
- Heliotropium nodulosum Rech.f., Aellen & Esfand.
- Heliotropium noeanum Boiss.
- Heliotropium olgae Bunge
- Heliotropium oliganthum Rech.f., Aellen & Esfand.
- Heliotropium oliverianum Schinz
- Heliotropium ophioglossum Stocks ex Boiss.
- Heliotropium oxapampanum Luebert & Weigend
- Heliotropium pamparomasense Luebert & Weigend
- Heliotropium pannifolium Burch. ex Hemsl.
- Heliotropium paronychioides DC.
- Heliotropium parvulum Popov
- Heliotropium patagonicum (Speg.) I.M.Johnst.
- Heliotropium paulayanum Vierh.
- Heliotropium petiolare (A.DC.) Govaerts
- Heliotropium philippianum I.M.Johnst.
- Heliotropium phylicoides Cham.
- Heliotropium pileiforme Czukav.
- Heliotropium pinnatisectum Pérez-Mor.
- Heliotropium piurense I.M.Johnst.
- Heliotropium pleiopterum F.Muell.
- Heliotropium popovii Riedl
- Heliotropium pseudoindicum H.Chuang
- Heliotropium pterocarpum (DC.) Hochst. & Steud. ex Bunge
- Heliotropium pueblense Standl.
- Heliotropium pycnophyllum Phil.
- Heliotropium ramosissimum (Lehm.) Sieber ex DC.
- Heliotropium rechingeri Riedl
- Heliotropium remotiflorum Rech.f. & Riedl
- Heliotropium riebeckii Schweinf. & Vierh.
- Heliotropium riedlii Craven
- Heliotropium roigii (Britton) Feuillet
- Heliotropium rotundifolium Sieber ex Lehm.
- Heliotropium rudbaricum (Bornm.) Riedl
- Heliotropium rufipilum (Benth.) I.M.Johnst.
- Heliotropium ruhanyi Riedl & Esfand.
- Heliotropium ruiz-lealii I.M.Johnst.
- Heliotropium rusbyi Govaerts
- Heliotropium samoliflorum Bunge
- Heliotropium saonae Alain
- Heliotropium sarmentosum (Lam.) Craven
- Heliotropium schahpurense Bornm.
- Heliotropium schreiteri I.M.Johnst.
- Heliotropium schweinfurthii Boiss.
- Heliotropium scotteae Rendle
- Heliotropium seravschanicum Popov
- Heliotropium serpentinicum Rech.f.
- Heliotropium shirazicum Mozaff. ex Negaresh
- Heliotropium shoabense Vierh.
- Heliotropium simile Vatke
- Heliotropium sinuatum (Miers) I.M.Johnst.
- Heliotropium smaragdinum (Proctor) Feuillet
- Heliotropium sogdianum Bunge
- Heliotropium sokotranum Vierh.
- Heliotropium stamineum (Griseb.) Feuillet
- Heliotropium stenophyllum Hook. & Arn.
- Heliotropium steudneri Vatke
- Heliotropium stevenianum Andrz.
- Heliotropium styligerum Trautv.
- Heliotropium suaveolens M.Bieb.
- Heliotropium submolle Klotzsch
- Heliotropium subspinosum Thulin & A.G.Mill.
- Heliotropium sudanicum F.W.Andrews
- Heliotropium sultanense Bunge
- Heliotropium supinum L.
- Heliotropium szovitsii (Steven) Stschegl.
- Heliotropium taftanicum Rech.f., Aellen & Esfand.
- Heliotropium taltalense (Phil.) I.M.Johnst.
- Heliotropium thermophilum Kit Tan, A.Çelik & Gemici
- Heliotropium tiaridioides Cham.
- Heliotropium transalpinum Vell.
- Heliotropium trichostomum Bunge
- Heliotropium tubulosum E.Mey. ex DC.
- Heliotropium tzvelevii T.N.Popova
- Heliotropium ulei (Vaupel) Feuillet
- Heliotropium ulophyllum Rech.f. & Riedl
- Heliotropium velutinum (Sm.) Govaerts
- Heliotropium verdcourtii Craven
- Heliotropium veronicifolium Griseb.
- Heliotropium viridiflorum Lehm.
- Heliotropium wagneri Vierh.
- Heliotropium wissmannii O.Schwartz
- Heliotropium zeylanicum (Burm.f.) Lam.
- Heliotropium ziegleri Akhani
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-22] (ang.).
- ↑ a b c d e f Heliotropium Tourn. ex L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-08-27].
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-04].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-26].
- ↑ a b c d David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 429, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 92, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ a b c d e f Heliotropium Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2022-08-27].
- ↑ GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
- J9U: 987007532169405171
- Britannica: plant/heliotrope-plant
- БРЭ: 2348831
- SNL: Heliotropium