Goniądz (gmina)
gmina miejsko-wiejska | |||||||
| |||||||
Państwo |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Powiat | moniecki | ||||||
TERC | 2008013 | ||||||
Burmistrz | Grzegorz Andrzej Dudkiewicz | ||||||
Powierzchnia | 376,68 km² | ||||||
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności |
| ||||||
• gęstość | 13,4 os./km² | ||||||
Nr kierunkowy | 86 | ||||||
Kod pocztowy | 19-110 | ||||||
Tablice rejestracyjne | BMN | ||||||
Adres urzędu: pl. 11 Listopada 3819-110 Goniądz | |||||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie powiatu![]() | |||||||
53°29′21″N 22°44′16″E/53,489167 22,737778 | |||||||
| |||||||
Strona internetowa | |||||||
Biuletyn Informacji Publicznej |
Goniądz – gmina miejsko-wiejska w województwie podlaskim, w powiecie monieckim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie łomżyńskim.
Siedziba gminy to miasto Goniądz.
Według danych z 30 czerwca 2004[4] gminę zamieszkiwały 5253 osoby.
Historia
I wojna światowa (1915–1919)
Gminę Goniądz z siedzibą w mieście Goniądzu utworzono podczas I wojny światowej w powiecie białostockim z części obszaru zniesionej rosyjskiej gminy Przytulanka[5].
II Rzeczpospolita (1919–1939)
Po odrodzeniu państwa polskiego gmina należała do powiatu białostockiego w woj. białostockim[6].
30 września 1919 status miasta odzyskał Goniądz, zostając wyłączony z gminy Goniądz, ponadto do miasta Goniądza włączono miejscowość Guzy z gminy Goniądz[7].
1 stycznia 1923 kolejną część gminy Goniądz (miejscowość Szafranki) włączono do miasta Goniądza[8].
Według spisu ludności z 30 września 1921 gminę Goniądz zamieszkiwało ogółem 5.323 osób z czego mężczyzn – 2537, kobiet – 2786[9]. 5.251 mieszkańców było wyznania rzymskokatolickiego, 55 prawosławnego, 15 mojżeszowego, 1 greckokatolickiego i 1 ewangelickiego. Jednocześnie 5.269 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 24 białoruską, 15 żydowską, 13 rosyjską oraz 1 niemiecką i 1 łotewską[10]. Budynków mieszkalnych było 1.272. Gmina obejmowała 33 wsie i 6 folwarków[9].
16 października 1933 gminę Goniądz podzielono na 26 gromady: Dawidowizna, Downary, Dzieżki, Hornostaje, Hornostaje-Osada, Jaśki, Klewianka, Kosiorki, Kramkówka Duża, Kramkówka Mała, Kulesze, Masie, Mejły, Oliszki, Ołdaki, Owieczki, Piwowary, Pyzy, Rybaki, Sobieski, Swierzbienie, Uścianek, Wilamówka, Wójtowstwo, Zblutowo i Zodzie[11].
PRL (1944–1954)
Po wojnie gmina należała do powietu białostockiego w woj. białostockim[12].
1 czerwca 1952 utworzono nową gromadę Wojszki z części gromady Dzieżki[13].
W dniu 1 lipca 1952 roku gmina była podzielona na 27 gromad: Dawidowizna, Downary, Dzieżki, Hornostaje, Hornostaje-Osada, Jaśki, Klewianka, Kosiorki, Kramkówka Duża, Kramkówka Mała, Kulesze, Masie, Mejły, Oliszki, Ołdaki, Owieczki, Piwowary, Pyzy, Rybaki, Sobieski, Świerzbienie, Uścianek, Wilamówka, Wojszki, Wójtowstwo, Zblutowo i Żodzie[14].
1 kwietnia 1954 gmina Goniądz weszła w skład nowo utworzonego powiatu monieckiego[15].
Gmina Goniądz została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[16]. Równocześnie Dawidowiznę i Wójtowstwo włączono do miasta Goniądza[17].
Po 1973 roku
Jednostkę odtworzono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin[18]. Gmina objęła znacznie inny obszar niż przed 1954:
- јedynie 9 z 26 należących dawniej do gminy Goniądz sołectw (35%) weszło w skład nowej gminy;
- 16 sołectw (61%) – Dzieżki, Hornostaje, Hornostaje-Osada, Jaśki, Kosiorki, Kulesze, Masie, Mejły, Oliszki, Ołdaki, Pyzy, Rybaki, Sobieski, Świerzbienie, Zblutowo i Żodzie – weszło w skład nowej gminy Mońki,
- a jedno (4%), Wilamówka, w skład reaktywowanej gminy Trzcianne.
Ponadto w skład nowej gminy Goniądz weszło:
- 6 sołectw należących dawniej do gminy Jaświły (Białosuknia, Krzecze, Smogorówka Dolistowska, Smogorówka Goniądzka I, Smogorówka Goniądzka II i Wroceń),
- 4 sołectwa należące dawniej do miasta Goniądza (Doły, Łazy, Mierkienniki i Szafranki),
- 4 sołectwa należące dawniej do gminy Ruda w powiecie grajewskim (Budne, Osowiec, Płochowo i Wólka Piaseczna).
Tak więc obszar współczesnej gminy Goniądz przekłada się na następujące odsetki w odniesieniu do składu sprzed 1954 roku: dawna gmina Goniądz (40%), miasto Goniądz (16%), gmina Jaświły (24%), gmina Ruda (16%)[19].
W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie białostockim.
1 lutego 1991 gminę Goniądz połączono z miastem Goniądz w jedną gminę miejsko-wiejską[20].
Struktura powierzchni
Według danych z roku 2002[21] gmina Goniądz ma obszar 376,68 km², w tym:
- użytki rolne: 35%
- użytki leśne: 30%
Gmina stanowi 27,25% powierzchni powiatu.
Demografia
Dane z 30 czerwca 2004[4]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
populacja | 5253 | 100 | 2671 | 50,8 | 2582 | 49,2 |
gęstość zaludnienia (mieszk./km²) | 13,9 | 7,1 | 6,9 |
- Piramida wieku mieszkańców gminy Goniądz w 2014 roku[1].
Sołectwa
Białosuknia, Budne, Dawidowizna, Doły, Downary, Goniądz, Klewianka, Kramkówka Duża, Kramkówka Mała, Krzecze, Łazy, Mierkienniki, Olszowa Droga, Osowiec, Osowiec-Twierdza, Owieczki, Piwowary, Płochowo, Smogorówka Dolistowska, Smogorówka Goniądzka, Szafranki, Uścianek, Wojtówstwo, Wólka Piaseczna, Wroceń[2].
Sąsiednie gminy
Bargłów Kościelny, Grajewo, Jaświły, Mońki, Radziłów, Rajgród, Sztabin, Trzcianne
Przypisy
- ↑ a b Gmina Goniądz w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-16] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ a b Strona gminy, sołectwa
- ↑ a b Urząd Statystyczny w Białymstoku
- ↑ a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Jemielity W. (1993). Podziały administracyjne powiatów białostockiego i monieckiego w latach 1919-1990. "Studia Teologiczne", 11, 1993, s. 307-339.
- ↑ Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
- ↑ M.P. z 1919 r. nr 220, poz. 0
- ↑ Dz.U. z 1922 r. nr 115, poz. 1032
- ↑ a b A. Studniarek: Ludność Gminy Goniądz w 1921 r. e-monki. [dostęp 2016-07-29]. (pol.).
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. T. 5, województwo białostockie, 1924, s. 9 .
- ↑ Białostocki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 11, poz. 49
- ↑ Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej: Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948.
- ↑ Białostocki Dziennik Wojewódzki. 1951, nr 6, poz. 43
- ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
- ↑ Dz.U. z 1954 r. nr 6, poz. 15
- ↑ Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
- ↑ Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 2 grudnia 1954 r., Nr. 10, Poz. 49
- ↑ Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
- ↑ Uchwała Nr XXI/72/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 9 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie białostockim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 2 stycznia 1973, Nr 1, Poz. 1).
- ↑ Dz.U. z 1991 r. nr 3, poz. 12
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
Linki zewnętrzne
- Miasto i Gmina Goniądz
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Goniądz
Miasto | |
---|---|
Wsie |
|
Osada | |
Części wsi |
|
- p
- d
- e
Miasta | |
---|---|
Gminy miejsko-wiejskie |
|
Gminy wiejskie |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Białystok
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Gminy miejskie (1795–1975) |
|
Miasteczka (1795–1934) | |
Osiedla (1954–72) |
|
Gminy wiejskie (1861–1954 i 1973–75) |
|
Gromady (1954–72) |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Grajewo
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta | |
Gminy wiejskie |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Mońki
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta | |
Gminy wiejskie (1954 i 1973–75) | |
Gromady (1954–72) |
|