Garnizon Jarosław
Garnizon Jarosław – garnizon w Jarosławiu zajmowany kolejno przez jednostki wojskowe Cesarskiej i Królewskiej Armii, Wojska Polskiego.
Prestiż miasta podnosił fakt, że było ono średniej wielkości garnizonem wojskowym. Stacjonowały w nim na przestrzeni lat różne jednostki wojskowe.
Garnizon cesarsko-królewski
Wydarzenia polityczne okresu tzw. zbrojnego pokoju po 1871 roku i rosnąca możliwość austriacko-rosyjskiego konfliktu zbrojnego spowodowały, iż Jarosław położony stosunkowo niedaleko granicy zaczął zmieniać się w coraz większy ośrodek wojskowy. Od 1871 roku w budynku poklasztornym opactwa benedyktynek i dawnym szpitalu wojskowym zakwaterowano 10 Pułk Piechoty, trzy szwadrony jazdy i dwie baterie armat. Oficerów zakwaterowano w mieście.
Po kongresie berlińskim w 1878 roku władze austriackie rozpoczęły powiększanie garnizonów stacjonujących w Galicji. Jarosław zaliczono do mniejszych punktów obronnych. W 1881 roku przybyły do jarosławskiego garnizonu oddziały kawalerii, dla których wynajęto prywatne budynki na Blichu i Brzostkowie (tzw. koszary Goldfingera i Pfeffera). Wobec postępującej militaryzacji miasta w latach 1887–1897 zbudowano baraki wojskowe obok dworca kolejowego (tzw. Gergont) i przy klasztorze reformatów. Zakwaterowano tam 34, 89 i 90 Pułk Piechoty. Wybudowano również magazyny i ujeżdzalnię. W latach 1888–1889 fortyfikowano przedpole Jarosławia ziemnymi szańcami nad Sanem, na przedmieściu górnoleżajskim, na Olszanówce, na tzw. wądołąch i obok wsi Munina.
W 1880 i 1889 roku odbyły się pod Jarosławiem wielkie manewry wojskowe z udziałem cesarza Franciszka Józefa, który kwaterował w Pałacu Siemieńskich w Pawłosiowie i zwiedzał Jarosław. W 1893 roku z okazji urządzanych ponownie w okolicy manewrów wojskowych, cesarz Franciszek Józef oświadczył, że zamierza z Jarosławia uczynić miasto typowo garnizonowe z komendą korpusu, do czego jednak nigdy nie doszło.
Pod koniec XIX w. miasto stało się obwarowanym przyczółkiem mostowym Twierdzy Przemyśl. Załoga wojskowa garnizonu składała się z 3 pułków piechoty, pułku artylerii, pułku dragonów (kawalerii) i mniejszych oddziałów. Stacjonował tu również sztab 6 Dywizji Kawalerii i 5 Brygady Kawalerii.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Jaros%C5%82aw_koszary_artylerii_G%C5%82%C4%99boka.jpg/250px-Jaros%C5%82aw_koszary_artylerii_G%C5%82%C4%99boka.jpg)
C. i k. władze wojskowe
- C. i k. Komenda Dywizji Piechoty Nr 2
- C. i k. Komenda Dywizji Kawalerii Nr 6
- C. i k. Komenda Brygady Piechoty Nr 4
- C. i k. Komenda Brygady Kawalerii Nr 5
- C. i k. Wojskowa Komenda Stacji w Jarosławiu
- C. i k. Komenda Placu
- C. i k. Komenda Uzupełnień Pułku Piechoty Nr 90
- C. i k. Magazyn zaopatrzenia wojska
- C. i k. Filia oddziału wojskowego budownictwa
- C. i k. Komenda Stacji Obrony Krajowej
- C. i k. Komenda Brygady Obrony Krajowej
- C. i k. Komenda uzupełniająca Obrony Krajowej pułku Nr 34
- C. i k. Komenda powiatowa pospolitego ruszenia Nr 34
- C. i k. Komenda oddziałowa żandarmerii Nr 13
- C. i k. Komenda powiatowa żandarmerii.
Jednostki cesarsko-królewskie
- 1 Pułk Ułanów
- 8 Pułk Dragonów
- 10 Pułk Piechoty
- 34 Pułk Piechoty k.k. Landwehry
- 89 Pułk Piechoty
- 90 Pułk Piechoty
- 29 Pułk Armat Polowych
- 10 Dywizjon Artylerii Konnej
Garnizon Wojska Polskiego II RP
Zgodnie z obowiązującymi w okresie międzywojennym zasadami pod pojęciem garnizon rozumiano miejscowość, w której na stałe przebywają różne formacje zbrojne. Obszar garnizonu zamknięty był strefą, którą ustalał dowódca okręgu korpusu. W pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości struktura organizacyjna władz garnizonowych była zróżnicowana i oparta głównie na wzorcach armii zaborczych. Organizacja władz garnizonowych zmieniała się kilkakrotnie, jednak zasadą było: najstarszy rangą dowódca pełnił funkcję dowódcy (później komendanta) garnizonu. Organem wykonawczym były – w zależności od wielkości garnizonu – Komendy Miast, Komendy Placu i Oficerowie Placu.
Oddziały i pododdziały broni
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Jaros%C5%82aw_koszarowy_39_pu%C5%82ku_piechoty_Strzelc%C3%B3w_Lwowskich.jpg/250px-Jaros%C5%82aw_koszarowy_39_pu%C5%82ku_piechoty_Strzelc%C3%B3w_Lwowskich.jpg)
- Dowództwo 24 Dywizji Piechoty
- 39 Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich (1 batalion w Lubaczowie)[1]
- 3 Pułk Piechoty Legionów[2]
- 2 Pułk Łączności
- 6 Batalion Telegraficzny
- Kompania Łączności 24 DP
- Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty 24 DP
- 10 Zapas Młodych Koni
- 10 Dywizjon Artylerii Konnej (do października 1933 roku)
- 24 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Jana III Sobieskiego
- Pluton Żandarmerii Jarosław
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Jaros%C5%82aw_Dom_%C5%BBo%C5%82nierza.jpg/250px-Jaros%C5%82aw_Dom_%C5%BBo%C5%82nierza.jpg)
Jednostki garnizonowe
- Komenda Placu
- Strzelnica garnizonowa "Szczytna"
- Strzelnica garnizonowa "Widna"
- Plac ćwiczeń "Makowisko"
- Kasyno oficerskie
- Dom Żołnierza
Służby
- Kierownictwo Rejonów Służb
- XXVI Powiatowa Komenda Uzupełnień (1919) → PKU 39 pp
- Powiatowa Komenda Uzupełnień 39 Pułku Piechoty (1919-1921) → PKU Jarosław
- Powiatowa Komenda Uzupełnień Jarosław (1921-1938) → KRU Jarosław
- Komenda Rejonu Uzupełnień Jarosław (1928-1939)
- Służba remontu koni
Komenda Uzupełnień Koni (do 1926), następnie Rejonowy Inspektorat Koni.
- Służba intendentury
- Rejonowy Zakład Żywnościowy w Jarosławiu
- Składnica Materiału Intendenckiego nr 24
- Garnizonowa Administracja Koszar
- Służba duszpasterska
- Dziekanat duszpasterstwa
- Parafia wojskowa obrządku rzymskokatolickiego
- Parafia wojskowa obrządku greckokatolickiego
- Dziekanat duszpasterstwa
- Wojskowy Sąd Rejonowy Jarosław (od 1926 roku)
- Garnizonowa Izba Chorych
Obsada personalna komendy placu
Obsada personalna komendy placu w marcu 1939[3][a]:
- komendant placu – mjr piech. Karnecki Jan Aleksander
- kierownik referatu mobilizacyjnego i OPL – kpt. adm. (piech.) Stokłosiński Stanisław Karol
Garnizon Wojska Polskiego po 1945
- JW 1753 – 26 Pułk Piechoty 9 DP. (W Jarosławiu od dnia 11.06.1945 r. przedyslokowany następnie we wrześniu 1947 roku do Sanoka).
- JW 2947[5] – 40 Pułk Artylerii Lekkiej 9 DP. (W Jarosławiu od 3 września 1945 roku, przemianowany w 1956 roku na 40 Pułk Artylerii[6], a od 16 kwietnia 1959 roku 40 Budziszyński Pułk Artylerii).
- 12 Samodzielny Dywizjon Artylerii Zmotoryzowanej dział 76 mm 9 DP. (Początkowo otrzymał numer 13.dappanc., przeformowany następnie[7]) na:
- JW 2985 – 12 Dywizjon Artylerii Pancernej 9 DP (w październiku 1946 roku przeniesiony został do Dębicy).
- JW 2299 – 25 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (Sformowany w 1951 roku[8]).
- JW 2373 – 74 Pułk Piechoty 30 DP[9]. (W październiku 1952 r. podporządkowany 9.DP, rozformowany[10] w grudniu 1952 roku).
- JW 2460 – 92 Pułk Piechoty 30 DP. (W październiku 1952 r. podporządkowany 9 DP, przemianowany[11] następnie na 26 Pułk Piechoty 9 DP. Jednostka ta rozformowana została w sierpniu 1957 roku[12]).
- JW 2638 – 34 Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 30 DP. (Rozformowany w 1952 roku[10]).
- JW 2714 – 168 Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia 9 DP. (Sformowany w sierpniu 1957 roku[12]).
- 12 Bateria Dowodzenia (bez numeru JW) (Sformowana w 1962 roku[13]).
- JW 3177 – 9 Ruchome Warsztaty Naprawy Czołgów. (Sformowane w 1962 roku[13]).
- 38 Pułk Inżynieryjno-Budowlany (Wojskowy Zakład Remontowo-Budowlany).
- 4 Ośrodek Materiałowo Techniczny (4 OMT)
- 23 batalion rozpoznawczy (23 brozp.)/9 DZ
- JW 2516 – 5 Rejonowa Składnica Kwatermistrzowska.
- JW 3371 – 14 dywizjon artylerii przeciwpancernej (14 dappanc.)/14 BPanc.
- JW 3957 – 14 Dywizjon Artylerii Samobieżnej (14 das)/21 BSP
- 14 dywizjon artylerii rakietowej (14 dar)/14 BPanc.
- 14 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (14 daplot.)/14 BPanc.
- 14 kompania saperów (14 ksap.)/14 BPanc.
- 16 pułk przeciwlotniczy (16 pplot.)
- PŻW
- Garnizonowy Węzeł Łączności do roku 2011
- Węzeł Łączności w Jarosławiu podporządkowany pod Region Wsparcia Teleinformatycznego W Krakowie – od końca 2011 r.
- Wojskowa Komenda Uzupełnień
Dowódcy Garnizonu Jarosław
- por. Siegmund von Benigni (1914)
- Franz Gross (1914-1915)
- gen. mjr Johann Schubert (1915- 1 listopada 1918)
- ppłk Wiktor Jarosz-Kamionka (1918-1921)
- gen. bryg. Franciszek Daniel Paulik (1921-1924)
- gen. bryg. Jan Hempel (1924-1926)
- gen. bryg. Wacław Scewola-Wieczorkiewicz (1926-1935)
- gen. bryg. Michał Pakosz (1935-1938)
- płk dypl. Bolesław Maria Krzyżanowski (1938-1939)
- płk. piech. Bolesław Schwarzenberg-Czarny (1939)
- kpt. Jan Gołdasz (1939)
- kpt. Wincenty Rutkowski
- kpt. Ernest Wodecki
- kpt. Wojciech Szczepański (1943-1944)
- mjr Stanisław Janobis (1944-1949)
- mjr Wiktor Kozak (1949-1951)
- mjr Mieczysław Starkiewicz (1951-1953)
- mjr Tadeusz Kula (1953-1956)
- mjr Marian Sawłaszkow (1956-1965)
- ppłk Witold Stukan (1965-1974)
- mjr Aleksander Kapłoński (1974-1975)
- ppłk Stanisław Jędrzejec (1975-1982)
- mjr dypl. Stanisław Skupień (1982-1985)
- mjr dypl. Janusz Batiuk (1985-1987)
- mjr dypl. Henryk Kozyra (1987-1993)
- ppłk dypl. Jan Pacuła (1993-1996)
- mjr dypl. Wiesław Sanowski (1996-1998)
- kpt. dypl. Krzysztof Błażowski (1998-2001)
- ppłk dypl. Kazimierz Piotrowicz (2002-2006)
- ppłk dypl. Robert Matysek (2006-2012)
- ppłk inż. Ryszard Sugalski (2012-2015)
- ppłk inż. Dariusz Słota (2015-obecnie)
Kapelani Garnizonu Jarosław
- Jan Grębiński (1611-1634)
- Wawrzyniec Motyl (2 poł. XIX w.-1907)
- Stefan Fus (1907-1917)
- Mieczysław Lisiński (1917-1924)
- st. kpl. Walenty Pączek (1924-1937)
- st. kpl. Jan Leon Ziółkowski (1937-1939)
- mjr Walenty Pączek (1939-1944)
- płk. Józef Rożek (1944-1946)
- mjr Walenty Pączek (1946-1952)
- Bronisław Fila (1952-1966)
- Antoni Ślusarczyk (1966-1992)
- ks. prałat ppłk Andrzej Surowiec (1993-2013)
- ks. mjr dr Tomasz Skupień (2013-obecnie)
Uwagi
Przypisy
- ↑ Satora 1990 ↓, s. 85.
- ↑ Satora 1990 ↓, s. 32.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 841.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
- ↑ Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 071/Org. z dnia 03.06.1958 r. zmiana numeru na JW 2376.
- ↑ Rozkaz MON Nr 0026/Org. z dnia 04.09.1956 r.
- ↑ Rozkaz Naczelnego Dowódcy WP Nr 046/Org. z dnia 27.02.1946 r.
- ↑ Rozkaz MON Nr 0046/Org. z dnia 17.05.1951r
- ↑ 30 DP rozformowana została rozkazem MON Nr 0079 /Org. z dnia 20.11.1952 r. w terminie do dnia 20 grudnia 1952 r.
- ↑ a b Rozkaz MON Nr 0079 /Org. z dnia 20.11.1952 r.
- ↑ Rozkaz MON Nr 0079 /Org. z dnia 20.11.1952r
- ↑ a b Rozkaz MON Nr 0025/Org. z dnia 02.04.1957 r.
- ↑ a b Zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 023/Org. z dnia 07.03.1962 r.
Bibliografia
- Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24. T. 2/III. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
- JerzyJ. Majka JerzyJ., Garnizon Rzeszów w latach 1918-1939, Rzeszów: Wydawnictwo LIBRA, 2005, ISBN 83-89183-17-X, ISBN 83-88085-21-2, OCLC 69449360 .
- 100 rocznica wybuchu I wojny światowej w artyleryjskim Garnizonie Jarosław Historia, doświadczenia i rozwój artylerii do działań w środowisku górskim, Wydawnictwo Diecezji Rzeszowskiej, Rzeszów 2014, ISBN 978-83-64519-37-6
- p
- d
- e
- dowódca garnizonu
- dowództwo garnizonu
Istniejące |
|
---|---|
Zlikwidowane |
|
Garnizony kresów wschodnich RP |
|