Główny zbiornik wód podziemnych
Główny zbiornik wód podziemnych, GZWP – naturalny zbiornik wodny znajdujący się pod powierzchnią ziemi, gromadzący wody podziemne i spełniający szczególne kryteria ilościowe i jakościowe. Główne zbiorniki wód podziemnych mają strategiczne znaczenie w gospodarce wodnej kraju.
Parametry, które musi spełniać GZWP:
- wydajność studni: > 70 m³/h
- wydajność ujęcia: > 10 000 m³/dobę
- liczba zaopatrywanej ludności: > 66 000
- czystość wody niewymagająca uzdatniania (lub wymagająca tylko prostego uzdatniania).
Na terenie Polski wytypowano 180 głównych zbiorników wód podziemnych, a spośród nich wyodrębniono 53 najzasobniejsze. Rozpoznawanie i dokumentowanie GZWP należy do zadań państwowej służby hydrogeologicznej[1], której funkcję pełni Państwowy Instytut Geologiczny.
Spis głównych zbiorników wód podziemnych w Polsce
Numer zbiornika | Nazwa zbiornika | Wiek utworów | Szacunkowe zasoby dyspozycyjne [tys. m³/dobę] | Średnia głębokość ujęć [m] |
---|---|---|---|---|
101 | QDM | 15 | 40 | |
102 | Zbiornik wyspy Wolin | QDM | 25 | 35 |
103 | QM | 36 | 40 | |
104 | Zbiornik Sianów | QM | 36 | 30 |
105 | Zbornik międzymorenowy Słupsk | QM | 15 | 40 |
106 | Dolina kopalna Machowino | QK | 10 | 100 |
107 | Pradolina rzeki Łeba | Qp | 125 | 5–50 |
108 | Zbiornik międzymorenowy Salino | QM | 45 | 10–40 |
109 | Dolina kopalna Żarnowiec | QK | 14 | 5–50 |
110 | Pradolina Kaszuby i rzeka Reda | QP | 194 | 5–10 |
111 | Subniecka Gdańska | Cr | 110 | 150 |
112 | Zbiornik Żuławy Gdańskie | QDK | 116 | 5–10 |
113 | Zbiornik międzymorenowy Żukowo | QM | 33 | |
114 | Zbiornik międzymorenowy Maszewo | QM | 43 | 10–50 |
115 | Zbiornik międzymorenowy Łupawa | QM | 30 | 50 |
116 | Zbiornik międzymorenowy Gołębiewo | QM | 30 | 100 |
117 | Zbiornik międzymorenowy Bytów | QDM | 150 | 10–50 |
118 | Zbiornik międzymorenowy Polanów | QM, Tr | 40 | 10–50 |
119 | QPM | 100 | 10–50 | |
120 | Zbiornik międzymorenowy Bobolice | QM | 113 | 40 |
121 | Zbiornik międzymorenowy Czersk | QM | 50 | 10–50 |
122 | Dolina kopalna Szczecin | QK | 37,4 | 60 |
123 | Zbiornik międzymorenowy Stargard-Goleniów | QM | 83 | 45 |
125 | Zbiornik międzymorenowy Wałcz-Piła | QM | 169 | 65 |
126 | Zbiornik Szczecinek | QM, Tr | 99 | 90 |
127 | Subzbiornik Złotów-Piła-Strzelce Krajeńskie | Tr | 186 | 100 |
128 | Zbiornik międzymorenowy Ogorzeliny | QM | 20 | 50 |
129 | Dolina rzeki dolna Osa | QD | 80 | 50–60 |
130 | Zbiornik rzeki dolna Wda | QDM | 25 | 5 |
131 | Zbiornik międzymorenowy Chełmno | QM | 31 | 10–60 |
132 | Zbiornik międzymorenowy Byszewo | QM | 12,5 | 60 |
133 | Zbiornik międzymorenowy Młotkowo | QM | 12 | 40 |
134 | Zbiornik Dębno | QM, Tr | 29 | 55 |
135 | Zbiornik Barlinek | QSM | 51,5 | 50 |
136 | Zbiornik międzymorenowy Dobiegniewo | QM | 52 | 50 |
137 | Pradolina Toruń-Eberswalde (Warta) | QP | 369 | 40 |
138 | Pradolina Toruń-Eberswalde (Noteć) | QP | 400 | 30 |
139 | Dolina kopalna Smogulec-Margonin | QPK | 30 | 50 |
140 | Subzbiornik Bydgoszcz | Tr | 25 | 65 |
141 | Zbiornik rzeki dolna Wisła | QPM | 84 | 40 |
142 | Zbiornik międzymorenowy Inowrocław-Dąbrowa | QM | ||
143 | Subzbiornik Inowrocław-Gniezno | Tr | 96 | 120 |
144 | Dolina kopalna Wielkopolska | QK | 480 | 60 |
145 | Dolina kopalna Szamotuły-Duszniki | QK | 36 | 40 |
146 | Subzbiornik Jezioro Bytyńskie-Wronki-Trzciel | Tr | ||
147 | Dolina rzeki Warta (Sieraków-Międzychód) | QD | ||
148 | Sandr rzeki Pliszka | QS | 243 | 35 |
149 | Sandr Krosno-Gubin | QSK | 187 | 25 |
150 | Pradolina Warszawa-Berlin (Koło-Odra) | QP | 456 | 25–30 |
151 | Zbiornik Turek-Konin-Koło | Cr3 | 240 | 90 |
201 | QM | 10 | 40 | |
202 | Sandr Gołdap | QS | 17 | 10 |
203 | Dolina Letniki | QD | 10 | 15 |
204 | Zbiornik Żuławy Elbląskie | QM | 70 | 80–100 |
205 | Subzbiornik Warmia | Tr, Ct | 60 | 150–200 |
206 | Wielkie Jeziora Mazurskie | QSM | 120 | 60 |
207 | Zbiornik międzymorenowy Morąg | QM | 36 | 60 |
208 | Zbiornik międzymorenowy Biskupiec | QM | 75 | 20–30 |
210 | Zbiornik międzymorenowy Iława | QM | 180 | |
212 | Zbiornik międzymorenowy Olsztynek | QM | 24 | 30 |
213 | Zbiornik międzymorenowy Olsztyn | QM | 290 | 20–50 |
214 | Zbiornik Działdowo | QMK | 300 | 100 |
215 | Subniecka Warszawska | Tr | 250 | 160 |
215A | Subniecka Warszawska – część centralna | Tr | 145 | 180 |
216 | Sandr Kurpie | QS | ||
217 | Pradolina rzeki Biebrza | QP | 200 | 45 |
218 | Pradolina rzeki Supraśl (Jurowce-Wasilków) | QP | ||
219 | Zbiornik międzymorenowy rzeki Górna Łydynia | QM | 30 | 50 |
220 | Pradolina rzeki Środkowa Wisła (Włocławek-Płock) | QP | ||
221 | Dolina kopalna Wyszków | QK | 80 | 100 |
222 | Dolina środkowej Wisły (Warszawa-Puławy) | QD | ||
223 | Zbiornik międzymorenowy rzeki górny Liwiec | QM | ||
224 | Subzbiornik Podlasie | Tr | 15 | 90 |
225 | Zbiornik międzymorenowy Chotcza-Łanięta | QM | 60 | 60 |
226 | Zbiornik Krośniewice-Kutno | J3 | 350 | 200 |
301 | Pradolina Zasiek-Nowa Sól | QPK | 91 | 30 |
302 | Pradolina Barycz-Głogów (W) | QP | 59 | 30 |
303 | Pradolina Barycz-Głogów (E) | QP | 199 | 60 |
304 | Zbiornik międzymorenowy Zbąszyń | QM | 19 | 25 |
305 | Zbiornik międzymorenowy Leszno | QM | 15 | 40 |
306 | Zbiornik Wschowa | QSM | 22 | 35 |
307 | Sandr Leszno | QS | 23 | 25 |
308 | Zbiornik międzymorenowy rzeki Kania | QM | 14 | 35 |
309 | Zbiornik międzymorenowy Smoszew-Chwaliszew-Sulmierzyce | QM | 18 | 80 |
310 | Dolina kopalna rzeki Ołobok | QK | 21 | 60 |
311 | Zbiornik rzeki Prosna | QDK | 128 | 30 |
312 | Zbiornik Sieradz | Cr3 | 10 | 150 |
314 | Pradolina rzeki Odra (Głogów) | QPD | 80 | 50–80 |
315 | Zbiornik Chocianów-Gozdnica | QSK | 292 | 60 |
316 | Subzbiornik Lubin | Tr | 50 | 130 |
317 | Niecka zewnętrznosudecka Bolesławiec | Cr3 | 80 | 100–200 |
318 | Zbiornik Słup-Legnica | QDM | 15 | 15 |
319 | Subzbiornik Prochowice-Środa Śląska | Tr | 25 | 65 |
320 | Pradolina rzeki Odra (S Wrocław) | QP | 250 | 12 |
321 | Subzbiornik Kąty Wrocławskie-Oława–Brzeg | Tr | 80 | 100 |
322 | Zbiornik Oleśnica | QMK | 60 | 30–160 |
323 | Subzbiornik rzeki Stobrawa | Tr | ||
324 | Dolina kopalna Kluczbork | QK | 20 | 20 |
325 | Zbiornik Częstochowa (W) | J2 | 120 | 80 |
326 | Zbiornik Częstochowa (E) | J3 | 1020 | 160 |
327 | Zbiornik Lubliniec-Myszków | T1, 2 | 312 | 135 |
328 | Dolina kopalna rzeki Mała Panew | QK | 156 | 60 |
329 | Zbiornik Bytom | T1, 2 | 165 | 60 |
330 | Zbiornik Gliwice | T1, 2 | 113 | |
331 | Dolina Kopalna rzeki Górna Kłodnica | QK | 37 | 60 |
332 | Subniecka kędzierzyńsko-głubczycka | Tr, QK | 130 | 80–120 |
333 | Zbiornik Opole-Zawadzkie | T2 | 200 | |
334 | Dolina kopalna rzeki Mała Panew | QK | 100 | 70 |
335 | Zbiornik Krapkowice-Strzelce Opolskie | T1 | 50 | 100–600 |
336 | Niecka opolska | Cr3 | 25 | 50–80 |
337 | Dolina kopalna Lasy Niemodlińskie | QK | 25 | 35 |
338 | Subzbiornik Paczków-Niemodlin | Tr | 60 | 80–150 |
339 | Zbiornik Śnieżnik Góry Bialskie | Pz | 37 | 10–30 |
340 | Dolina kopalna rzeki Nysa Kłodzka | QK | 25 | 10–30 |
341 | Zbiornik Niecka wewnętrznosudecka Kudowa Zdrój-Bystrzyca Kłodzka | Cr3 | 50 | 80–150 |
342 | Zbiornik Niecka wewnętrznosudecka Krzeszów | Cr3 | 10 | 180 |
343 | Dolina rzeki Bóbr (Marciszów) | QK | 50 | 30 |
344 | PZ | 50 | 5–20 | |
345 | Zbiornik Rybnik | QDP | 8 | 20–60 |
346 | Zbiornik Pszczyna-Żory | QDP | ||
347 | Dolina rzeki Górna Wisła | QD | 13 | 8 |
348 | Zbiornik warstw Godula (Beskid Śląski) | Crf | 8,5 | 60 |
401 | Niecka łódzka | Cr1 | 90 | 30–800 |
402 | Zbiornik Stryków | J3 | 90 | 200 |
403 | Zbiornik międzymorenowy Brzeziny-Lipce Reymontowskie | QM | 2 | 400 |
404 | Zbiornik Koluszki-Tomaszów | J3 | 350 | 200 |
405 | Niecka radomska | Cr3 | 820 | 30–70 |
406 | Zbiornik Niecka lubelska (Lublin) | Cr3 | 1330 | 85 |
407 | Niecka lubelska (Chełm-Zamość) | Cr3 | ||
408 | Niecka miechowska (NW) | Cr3 | ||
409 | Niecka miechowska (SE) | Cr3 | ||
410 | Zbiornik Opoczno | J3 | 115 | < 100 |
411 | Zbiornik Końskie | J1 | 41 | < 100 |
412, 413 | Zbiornik Goszczewice-Szydłowiec | J1, J2, J3 | ||
414 | Zbiornik Zagnańsk | T1, 2 | 48 | < 100 |
415 | Zbiornik rzeka Górna Kamienna | T1, 2 | ||
416 | Zbiornik Małogoszcz | J3 | 41 | < 100 |
417 | Zbiornik Kielce | D2, 3 | ||
418 | Zbiornik Gałęzice-Bolechowice-Borków | D2, 3 | 19 | < 100 |
419 | Zbiornik Bodzentyn | J3 | ||
420 | Zbiornik Wierzbica-Ostrowiec | D2, 3 | ||
421 | Zbiornik Włostów | D2, 3 | 12 | < 100 |
422 | Zbiornik Romanówka | Tr, J3 | 14 | < 100 |
423 | Subzbiornik Staszów | Tr | 3 | 30–70 |
425 | Zbiornik Dębica-Stalowa Wola-Rzeszów | QDK | 140 | 10-30 |
426 | Dolina kopalna Kolbuszowa | QK | ||
428 | Dolina kopalna Biłgoraj-Lubaczów | QK | ||
429 | Dolina Przemyśl | QD | ||
430 | Dolina rzeki San | QD | ||
431 | Zbiornik warstw Krosno (Bieszczady) | Trf | 25 | 60 |
432 | Dolina rzeki Wisłok | QD | 22 | 8 |
433 | Dolina rzeki Wisłoka | QD | 26 | 8 |
434 | Dolina rzeki Biała Tarnowska | QD | 7 | 6 |
435 | Dolina rzeki Dunajec (Zakliczyn) | QD | 12 | 10 |
436 | Zbiornik warstw Istebna (Ciężkowice) | Trf, Crf | 3,5 | 60 |
437 | Dolina rzeki Dunajec (Nowy Sącz) | QD | 37 | 10 |
438 | Zbiornik warstw Magura (Nowy Sącz) | Trf | 5 | 80 |
439 | Zbiornik warstw Magura (Gorce) | Trf | 23 | 80 |
440 | Dolina kopalna Nowy Targ | Q | 86 | 35 |
441 | Zbiornik Zakopane | Tr, T2 | 10 | 800 |
442 | Dolina rzeki Stradomka | QD | 5 | 6 |
443 | Dolina rzeki Raba | QD | 11,5 | 8 |
444 | Dolina rzeki Skawa | QD | 16,5 | 8 |
445 | Zbiornik warstw Magura (Babia Góra) | Trf | 25,5 | 80 |
446 | Dolina rzeki Soła | QD | 15 | 8 |
447 | Zbiornik warstw Godula (Beskid Mały) | Crf | 8 | 60 |
448 | Dolina rzeki Biała | QD | 3 | 6 |
450 | Dolina rzeki Wisła (Kraków) | QD | 20 | 15–30 |
451 | Subzbiornik Bogucice | Tr | 40 | 60–200 |
452 | Zbiornik Chrzanów | T1, 2 | 105 | |
453 | Zbiornik Biskupi Bór | QDK | 108 | 15–35 |
454 | Zbiornik Olkusz-Zawiercie | T1, 2 | 391 | 100 |
455 | Zbiornik Dąbrowa Górnicza | QDK | 46 | 30 |
Wiek utworów: Q – czwartorzęd, QDP – utwory czwartorzędu w dolinach i pradolinach, QK – utwory czwartorzędu w dolinach kopalnych, QM – utwory czwartorzędu w utworach międzymorenowych, QMK – utwory czwartorzędu w utworach międzymorenowych i w dolinach kopalnych, QP – utwory czwartorzędu w pradolinach, QPK – utwory czwartorzędu w pradolinach i dolinach kopalnych, QS – utwory czwartorzędu w sandrach, QSK – utwory czwartorzędu w sandrach i dolinach kopalnych, QSM – utwory czwartorzędu w sandrach i w utworach międzymorenowych, QD – utwory czwartorzędu w dolinach, QDK – utwory czwartorzędu w dolinach i dolinach kopalnych, QDM – utwory czwartorzędu w dolinach i utworach międzymorenowych, Tr – trzeciorzęd, Trf – trzeciorzęd we fliszu karpackim, J1 – jura dolna, J2 – jura środkowa, J3 – jura górna, T1 – trias dolny, T2 – trias środkowy, Cr – kreda, Cr1 – kreda dolna, Cr3 – kreda górna, Crf – kreda we fliszu karpackim, D2, 3 – dewon, PZ – utwory starsze od dewonu.
Przypisy
- ↑ Art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2001 r. nr 115, poz. 1229)
Bibliografia
- Antoni Kleczkowski: Główne zbiorniki wód podziemnych (GZWP) w Polsce – własności hydrogeologiczne, jakość wód, badania modelowe. Kraków: 1998.
- Antoni Kleczkowski: Mapa obszarów głównych zbiorników wód podziemnych (GZWP) w Polsce wymagających szczególnej ochrony 1:500 000. Kraków: 1990.
- Słownik hydrogeologiczny. red. Kleczkowski A., Różkowski A.. Warszawa: TRIO, 1997.
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie przebiegu granic obszarów dorzeczy i regionów wodnych: Wykaz zbiorników wód podziemnych przyporządkowanych do obszarów dorzeczy, (Dz.U. z 2006 r. nr 126, poz. 878)
Linki zewnętrzne
- Mapa GZWP w Polsce (Państwowy Instytut Geologiczny)