Géza Zichy
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 22 lipca 1849 | ||
---|---|---|---|
Pochodzenie | węgierskie | ||
Data i miejsce śmierci | 14 stycznia 1924 | ||
Instrumenty | fortepian | ||
Gatunki | |||
Zawód | pianista, kompozytor | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Géza Zichy, hrabia Vasony-Keö[1] (ur. 22 lipca 1849 w Sztára, zm. 14 stycznia 1924 w Budapeszcie[1][2]) – węgierski pianista grający lewą ręką i kompozytor.
Życiorys
Uczył się gry na fortepianie u Roberta Volkmanna i Ferenca Liszta[1][2]. W wieku 14 lat w wyniku wypadku na polowaniu stracił prawą dłoń, nie porzucił jednak marzeń o muzyce i odtąd grał lewą ręką[1][2]. W latach 1875–1918 był rektorem konserwatorium w Budapeszcie[1][2]. Od 1891 do 1894 roku pełnił również funkcję intendenta opery budapeszteńskiej[1]. W 1911 roku został przyjęty na członka Węgierskiej Akademii Nauk[2]. Przyjaźnił się z Ferencem Lisztem[2], z którym często wspólnie występował[1]. Dokonał aranżacji na 3 ręce Marsza Rakoczego Liszta[1].
Był autorem kompozycji fortepianowych na lewą rękę oraz licznych transkrypcji utworów innych kompozytorów[2]. Skomponował m.in. Koncert fortepianowy (1902), kantatę Dolores (1889), balet Gemma (wyst. Praga 1903)[1]. Był też autorem oper A vár története (wyst. Budapeszt 1888), Alár (wyst. Budapeszt 1896) i Roland mester (wyst. Budapeszt 1899) oraz trylogii operowej z librettem opartym na życiu Franciszka Rakoczego (Nemo 1905, Rákóczi Ferenc 1909 i Radostó 1912)[1]. Opublikował autobiografię Aus meinem Leben (3 tomy, 1911–1920)[1][2].
Odznaczenia
- Krzyż Kawalerski Orderu Leopolda (1884, Austro-Węgry)[3][4]
- Krzyż Wielki Orderu Franciszka Józefa (1901, Austro-Węgry)[5]
- Odznaka Honorowa za Dzieła Sztuki i Umiejętności (1916, Austro-Węgry)[6]
- Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Adolfa Nassauskiego (1881, Luksemburg)[3][7]
- Krzyż Komandorski Orderu Lwa Zeryngeńskiego (1883, Badenia)[3][8]
- Krzyż Komandorski Orderu Królewskiego Korony (1883, Prusy)[3][9]
- Krzyż Komandorski Orderu Danebroga (1887, Dania)[3][10][11]
- Krzyż Komandorski Orderu Medżydów (1881, Turcja)[7]
- Krzyż Komandorski Orderu Leopolda (1881, Belgia)[3][7]
- Krzyż Komandorski Orderu św. Anny (1890, Rosja)[3][12]
- Krzyż Komandorski Orderu Krzyża Takowy (1888, Serbia)[11]
- Krzyż Komandorski Orderu Wazów (1888, Szwecja)[3][11]
- Krzyż Komandorski Orderu Korony (1889, Włochy)[3][13]
- Krzyż Komandorski Orderu Karola III (1889, Hiszpania)[13]
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 6 Stre–Zyli. New York: Schirmer Books, 2001, s. 4033–4034. ISBN 0-02-865571-0.
- ↑ a b c d e f g h Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 12. Część biograficzna w–ż. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2012, s. 354. ISBN 978-83-224-0935-0.
- ↑ a b c d e f g h i widoczne na zdjęciu w infoboksie i innych fotografiach
- ↑ Hof- und Staats-handbuch. Wiedeń: 1918, s. 60.
- ↑ Hof- und Staats-handbuch. Wiedeń: 1918, s. 159.
- ↑ Hof- und Staats-handbuch. Wiedeń: 1918, s. 33.
- ↑ a b c „Budapesti Közlöny”. 1881-06-09, s. 130
- ↑ Hof- und Staats-Handbuch des Grossherzogthums Baden. Karlsruhe: 1884, s. 164.
- ↑ „Berliner Musikzeitung”. 18-10-1883, s. 335
- ↑ Kongelig Dansk Hof- og Statskalender. Kopenhaga: 1900, s. 51.
- ↑ a b c „Budapesti Közlöny”. 1888-02-01, s. 26
- ↑ „Budapesti Közlöny”. 1890-01-21, s. 16
- ↑ a b „Budapesti Közlöny”. 1889-02-07, s. 33
Linki zewnętrzne
- Géza Zichy – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- ISNI: 0000000110232567
- VIAF: 27836612
- LCCN: no2001069450
- GND: 116985925
- NDL: 01123125
- BnF: 14997391s
- SUDOC: 080809715
- NKC: xx0082097
- BNE: XX1692935
- BIBSYS: 9026213
- CiNii: DA17732783
- Open Library: OL7113822A
- PLWABN: 9810682389905606
- NUKAT: n2017156674
- J9U: 987007289469605171
- PTBNP: 1733466
- CANTIC: a11778155
- LNB: 000059079
- NSZL: 685151
- RISM: people/50049698