Fryderyk Scherfke
![]() | |||||||||||||||||
Pełne imię i nazwisko | Fryderyk Eugeniusz Scherfke | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 7 września 1909 | ||||||||||||||||
Data i miejsce śmierci | 15 września 1983 | ||||||||||||||||
Wzrost | 182 cm | ||||||||||||||||
Pozycja | środkowy napastnik | ||||||||||||||||
Kariera seniorska[a] | |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
Kariera reprezentacyjna | |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
|
Fryderyk Eugeniusz Scherfke (niem. Friedrich Egon Scherfke, ur. 7 września 1909 w Poznaniu, zm. 15 września 1983 w Bad Soden am Taunus) – polski piłkarz niemieckiego pochodzenia występujący na pozycji napastnika, reprezentant Polski w latach 1932–1938, olimpijczyk.
Życiorys
Urodził się w niemieckiej rodzinie jako syn Gustawa Fryderyka i Albertyny z d. Krenz[1]. Jego brat Günther był zawodnikiem Warty Poznań. Miał syna, Michała.
W okresie swej gry piłkarskiej wykazywał się bramkostrzelnością, przebojowością, siłą i szybkością. Wychowanek poznańskiej Warty, w której występował na pozycji środkowego napastnika oraz pomocnika. Mając 17 lat grał w pierwszej drużynie zielonych. Jako 20-letni zawodnik wywalczył w 1929 roku pierwsze w historii klubu mistrzostwo Polski oraz wicemistrzostwo w 1938 roku. Fryderyk Scherfke będąc zawodnikiem Warty, rozegrał 236 meczów ligowych, strzelając w nich 129 goli, dzięki czemu jest do dziś (lipiec 2012) najlepszym snajperem tego zespołu oraz zajmuje 11. miejsce na liście „Klub 100”.
W trakcie igrzysk olimpijskich w 1936 r. doznał poważnej kontuzji w meczu z Wielką Brytanią w postaci złamania żeber, w związku z czym nie wystąpił w półfinałowym meczu, który drużyna Polski przegrała. Jako możliwą przyczynę porażki wskazywano nieobecność w meczu Scherfkego. Wkrótce potem napisał podręcznik dla młodych piłkarzy[2].
Podczas Mistrzostw Świata 1938 rozgrywanych we Francji wystąpił w pierwszym meczu mundialowym reprezentacji Polski. Było to spotkanie z reprezentacją Brazylii, w którym strzelił pierwszego w historii gola dla Polski w turnieju finałowym mistrzostw świata[2]. Strzał nastąpił z rzutu karnego, po faulu na Erneście Wilimowskim w 23. minucie spotkania. 25 września 1938 wystąpił po raz ostatni w karierze w reprezentacji Polski, w spotkaniu z Łotwą. Zagrał z opaską kapitana zespołu.
Od lutego 1940 roku grał w nowym klubie niemieckim 1. FC Posen[3], w którym występował do października tego samego roku, kiedy to klub przekształcił się w Luftwaffen SV Posen[2]. Wiosną 1940 roku na kilka miesięcy został też kierownikiem zespołu 1. FC Posen i tymczasowym kierownikiem działu piłki nożnej w urzędzie ds. sportu[2]. W okresie reprezentowania barw tego klubu był również kapitanem drużyny Kraju Warty w Pucharze Regionów Niemieckich (Reichsbundpokal)[4]. W 1940 roku strzelił bramkę w przegranym 1:2 meczu przeciwko Śląskowi[2]. Latem 1941 r. wstąpił do nowo utworzonego Sportgemeinschaft SS Posen, choć jak większość zawodników nie był członkiem SS[5]. Wraz z rozwiązaniem SG w lutym 1942 r. zakończył karierę piłkarską w wieku 32 lat.
W lutym 1940 roku został tymczasowym kierownikiem wydziału piłki nożnej w urzędzie ds. sportu nowej administracji niemieckiej. Według relacji jego kolegów z czasów gry w piłkę, wykorzystywał wszystkie swoje kontakty, aby chronić ich przed prześladowaniami nazistów. Udało mu się wyciągnąć z niewoli kolegów, z którymi grał w Warcie Poznań, Mariana Fontowicza[6], a także aresztowanego Bolesława Genderę. Scherfke pomagał głównie kolegom z drużyny i ich rodzinom, niektóre osoby udało mu się wykreślić z listy przeznaczonych do wywózki na roboty przymusowe, rodzinę mecenasa Bolesława Dembeckiego uchronił przed wysiedleniem do Generalnego Gubernatorstwa, a piłkarza i żołnierza podziemia Michała Fliegera dwukrotnie ostrzegł przed aresztowaniem. Z czasem stał się obiektem obserwacji Gestapo z powodu częstego interweniowania w sprawie zagrożonych Polaków[2].
W 1942 roku został wcielony do Wehrmachtu, służył na froncie wschodnim, a potem w Jugosławii[2]. W maju 1945 roku dostał się do brytyjskiej niewoli[2], z której został zwolniony 25 lipca 1945. Po wojnie na stałe osiadł w Senftenbergu w południowej Brandenburgii, a później w Berlinie Zachodnim[2], gdzie założył sklep meblowy[7]. Był aktywnym działaczem polonijnego towarzystwa Strzecha Polska w Senftenbergu. W latach 80. sprzedał sklep i osiadł w rejonie Frankfurtu nad Menem[2].
Mecze w reprezentacji
Lp. | Data | Miejsce | Gospodarz | Wynik | Gość | Mecz | Uwagi | Źródło | |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Stadion | Miasto | ||||||||
1. | 2 października 1932 | Wojska Polskiego | Warszawa | ![]() | 2:1 | Łotwa ![]() | towarzyski | [8] | |
2. | 12 maja 1935 | Prater | Wiedeń | ![]() | 5:2 | Polska ![]() | towarzyski | [9] | |
3. | 15 września 1935 | Schlesierkampfbahn | Wrocław | ![]() | 1:0 | Polska ![]() | towarzyski | [10] | |
4. | 3 listopada 1935 | ONEF | Bukareszt | ![]() | 4:1 | Polska ![]() | towarzyski | [11] | |
5. | 16 lutego 1936 | du Jubilé | Bruksela | ![]() | 0:2 | Polska ![]() | towarzyski | [12] | |
6. | 6 września 1936 | Beogradski SK | Belgrad | ![]() | 9:3 | Polska ![]() | towarzyski | [13] | |
7. | 13 września 1936 | Wojska Polskiego | Warszawa | ![]() | 1:1 | Niemcy ![]() | towarzyski | [14] | |
8. | 4 października 1936 | Idrætsparken | Kopenhaga | ![]() | 2:1 | Polska ![]() | towarzyski | [15] | |
9. | 23 czerwca 1937 | Wojska Polskiego | Warszawa | ![]() | 3:1 | Szwecja ![]() | towarzyski | [16] | |
10. | 25 maja 1938 | Wojska Polskiego | Warszawa | ![]() | 6:0 | Irlandia ![]() | towarzyski | [17] | |
11. | 5 czerwca 1938 | de la Meinau | Strasburg | ![]() | 6:5 | Polska ![]() | Mundial 1938 | ![]() | [18] |
12. | 25 września 1938 | ASK | Ryga | ![]() | 2:1 | Polska ![]() | towarzyski | ![]() | [19] |
Przypisy
- ↑ D. Matelski, Mniejszość niemiecka w Wielkopolsce w latach 1919–1939, Poznań 1997, s. 307; tenże, Niemcy w Polsce w XX wieku, op. cit., s. 138, za: „Konferencja. Udział mniejszości narodowych w różnych formacjach wojskowych w czasie kampanii wrześniowej 1939 r.” Warszawa 2009, s. 42.
- ↑ a b c d e f g h i j RadosławR. Nawrot RadosławR., Fryderyk Scherfke, strzelec pierwszego gola dla reprezentacji Polski. Tajemnica z czasu wojny, „wyborcza.pl”, 11 czerwca 2018 [dostęp 2018-06-12] (pol.).
- ↑ Der Kicker, 18.6.1940, s. 23.
- ↑ Ostdeutscher Beobachter, 7 października 1940, s. 6.
- ↑ Ostdeutscher Beobachter, 28 lipca 1941, s. 5.
- ↑ Radosław Nawrot, Sylwetka Fryderyka Scherfkego. Był miejscowy, w: Gazeta Wyborcza (Wielkopolska), 14.9.2001, s. 20.
- ↑ Thomas Urban: Czarny orzeł biały orzeł. Piłkarze w trybach polityki. Katowice 2012, s. 127.
- ↑ International football MATCH report: 02.10.1932 Poland vs Latvia. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
- ↑ International football MATCH report: 12.05.1935 Austria vs Poland. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
- ↑ International football MATCH report: 15.09.1935 Germany vs Poland. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
- ↑ International football MATCH report: 03.11.1935 Romania vs Poland. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
- ↑ International football MATCH report: 16.02.1936 Belgium vs Poland. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
- ↑ International football MATCH report: 06.09.1936 Yugoslavia vs Poland. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
- ↑ International football MATCH report: 13.09.1936 Poland vs Germany. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
- ↑ International football MATCH report: 04.10.1936 Denmark vs Poland. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
- ↑ International football MATCH report: 23.06.1937 Poland vs Sweden. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
- ↑ International football MATCH report: 22.05.1938 Poland vs Rep. of Ireland. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
- ↑ International football MATCH report: 05.06.1938 Brazil vs Poland. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
- ↑ International football MATCH report: 25.09.1938 Latvia vs Poland. eu-football.info. [dostęp 2012-07-22]. (ang.).
Bibliografia
- Thomas Urban: Czarny orzeł biały orzeł. Piłkarze w trybach polityki. Tłum Wawrzyniec Sawicki. W-wo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2012, s. 101–128, ISBN 978-83-7164-727-7.
- Jarosław Owsiański, Tomasz Siwiński: Historia futbolu wielkopolskiego, Wydawnictwo Zibigrafia, Poznań 2013, ISBN 978-83-64237-00-3.
- Dlaczego z kart historii wymazano gwiazdę Warty i reprezentacji Polski?. wtkplay.pl, 2012-05-24. [dostęp 2012-07-22].
- AndrzejA. Gowarzewski AndrzejA., Mistrzostwa Polski. Ludzie 1918-1939. 100 lat prawdziwej historii, Katowice: Wydawnictwo GiA, 2017, s. 170, ISBN 83-88-23261-4, OCLC 1020437596 .
Linki zewnętrzne
- Coupe du monde de football 1938. ina.fr. [dostęp 2012-07-22].
- p
- d
- e
- p
- d
- e
- VIAF: 818151778201718130007
- PLWABN: 9810603954005606
- Olympedia: 26975