Emil Korytko
![]() | Ten artykuł od 2022-05 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają. Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary) Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
![]() | |
![]() Jelita | |
Data i miejsce urodzenia | 7 marca 1813 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 31 stycznia 1839 |
Ojciec | Józef Stanisław Korytko |
Matka | Rudolfina Rubczyńska |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Ljubljana_-_Navje_%28nagrobnik_Emila_Korytka%29.jpg/220px-Ljubljana_-_Navje_%28nagrobnik_Emila_Korytka%29.jpg)
Emil Antoni Korytko herbu Jelita (ur. 7 września 1813 we Lwowie, zm. 31 stycznia 1839 w Lublanie) – polski etnograf, powstaniec, działacz niepodległościowy.
Biografia
Urodził się w rodzinie szlacheckiej jako syn Józefa Stanisława i Rudolfiny z Rubczyńskich. Studiował filozofię we Lwowie. Był uczestnikiem powstania listopadowego. Na podstawie donosu został zatrzymany w 1837 roku we Lwowie, mimo szczegółowego dochodzenia nie znaleziono dowodów obciążających; za działalność konspiracyjną, został zesłany na przymusowy pobyt w Lublanie wraz z Bogusławem Horodyńskim.
Po osiedleniu się w Słowenii szybko poznał tamtejsze środowisko społeczne i zawarł nowe znajomości. Korytko pokazał Słoweńcom jak ważna jest świadomość narodowa i kultura ludowa; zaczął zbierać tamtejsze legendy i pieśni. Potrafił działać w duchu narodowym słoweńskim w czasie, kiedy nikt jeszcze nie słyszał o słoweńskiej narodowości.
23 czerwca 1838 wydał odezwę do Słoweńców (Der freuden des Slaventhums in Krain), w której nawoływał do zbierania słoweńskiego dziedzictwa ludowego. Z pomocą słoweńskich naukowców wydał rozprawę dotyczącą słoweńskiej kultury ludowej – Ein Wort über das Volkslied in Krain (opublikowana w 1838 roku w czasopiśmie „Oust und West” jako zapowiedź jego późniejszej pracy). Jego zbiory folklorystyczne stały się zawiązkiem oddziału strojów ludowych w lublańskim „Rudolphinum”.
Najważniejszym dziełem Korytki są Sloveńske pésni krajnskiga naroda, wydane w 5 tomach w latach 1839–1844.
Popularyzował również polską literaturę w Słowenii, czym rozbudził własny ruch literacki miejscowych uczonych (przyjaźnił się m.in. z Francem Prešerenem, na którego wywarł duży wpływ, m.in. zaznajomił go szeroko z postacią Mickiewicza). Ogniskiem ruchu narodowego był dom w którym mieszkał adwokat słoweński Blaž Crobath (ożeniony z Polką), z którym Korytko utrzymywał przyjacielskie stosunki. Jego działalność była nadzorowana przez policję. Jako działacz rewolucyjny był niewygodny dla tamtejszych władz. W Lublanie dowiedział się o ruchu iliryjskim i został jego gorącym zwolennikiem. Uważał, że należy ochraniać język słoweński.
Postać Emila Korytki jest mało znana w Polsce, jego nazwisko zniknęło z życia literackiego po II wojnie światowej. Zupełnie inaczej rzecz ta ma się w Słowenii, gdzie wkład polskiego badacza do dnia dzisiejszego jest mocno doceniany i podkreślany, a nauka o tej postaci jest nieodzownym elementem szkolnym już od podstawówki. W Lublanie znajduje się ulica jego imienia (ulica Korytkova, gdzie znajduje się Centrum Kliniczne).
Zmarł na tyfus w Lublanie i został tam pochowany na Cmentarzu w Navje.
W dwusetną rocznicę urodzin w 2013 roku Ambasada RP w Lublanie ufundowała okolicznościowy znaczek pocztowy oraz przygotowała obszerną wystawę planszową poświęconą dorobkowi i spuściźnie Emila Korytki[1]
Poczta Polska wyemitowała 6 marca 2023 r. znaczek pocztowy upamiętniający Emila Korytkę, o nominale 3,90 zł. Wydrukowano 128 000 sztuk, techniką offsetową, na papierze fluorescencyjnym. Autorem projektu znaczka był Marko Prah[2][3].
Zobacz też
Wykaz literatury uzupełniającej: Emil Korytko.
Przypisy
- ↑ Praca zbiorowa 2019 ↓, s. 130.
- ↑ Marek Jedziniak: Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. www.kzp.pl. [dostęp 2023-05-21]. (pol.).
- ↑ MarekM. Jedziniak MarekM., Emil Korytko (1813-1839), „Filatelista” (nr 4), 2023, s. 231–232 .
Bibliografia
- Praca zbiorowa: V iskanju zgodbe Poljaka v izgnanstvu: Emil Korytko (1813–1839) v Ljubljani / W poszukiwaniu losu Polaka na wygnaniu: Emil Korytko (1813–1839) w Lublanie. Lublana: Narodna in univerzitetna knjižnica, 2019-05. ISBN 978-961-6453-63-9. [dostęp 2023-03-09].
- Korespondenca z družino II, ur. M. Leeming, H. Leeming, Ljubljana 1983.
- Salamander in druge pemi, Ljubljana 1990.