Dzięciur krasnogłowy
Melanerpes erythrocephalus[1] | |||
(Linnaeus, 1758) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | dzięcioły | ||
Plemię | Melanerpini | ||
Rodzaj | Melanerpes | ||
Gatunek | dzięciur krasnogłowy | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() w sezonie lęgowym występuje przez cały rok zimowiska | |||
| |||
|
Dzięciur krasnogłowy[4] (Melanerpes erythrocephalus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny dzięciołowatych (Picidae). Występuje w Ameryce Północnej. Jego liczebność spada, ale nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka
Dzięciur krasnogłowy jest jednym z wielu gatunków opisanych przez Karola Linneusza w jego pracy Systema Naturae[5]. Autor nadał mu nazwę Picus erythrocephalus[2]. Obecnie umieszczany jest w rodzaju Melanerpes[4][6]. Nazwa łacińska ptaka wywodzi się z języka greckiego, z połączenia dwóch wyrazów erythros „czerwony” i kephalos „głowa”[7].
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) oraz autorzy Handbook of the Birds of the World uznają dzięciura krasnogłowego za gatunek monotypowy[2][6]. Dawniej wyróżniano trzy podgatunki: erythrocephalus, brodkorbi i caurinus.
Morfologia
Długość ciała około 24 cm; masa ciała 56–97 g[2].
Dorosłe osobniki czysto trójkolorowe, tył i ogon są czarne, głowa oraz szyja jaskrawoczerwona, natomiast cała część brzuszna jest głównie biała. Skrzydła są czarne z białymi lotkami. Dorosłe samce i samice są identyczne w upierzeniu[8]. Młode są opierzone podobnie, jednak ich pióra mają brązowy odcień[8]. Często można błędnie zidentyfikować ten gatunek jako dzięciura czerwonobrzuchego (Melanerpes carolinus), ponieważ pokrywają się regiony ich występowania. Dzięciur czerwonobrzuchy ma czerwone ubarwienie na plecach, szyi i głowie, jednak dzięciur krasnogłowy ma dużo głębszy odcień czerwonego, ponadto czerwone opierzenie całkowicie obejmuje jego głowę i szyję.
Zasięg występowania
Występuje na południowo-środkowych i południowo-wschodnich krańcach Kanady oraz w środkowych i wschodnich Stanach Zjednoczonych. Północne populacje są wędrowne[3].
Ekologia i zachowanie
- Głos
- Ptaki te wydają specyficzny odgłos (tchur-tchur), którym zaznaczają swoją obecność na danym terenie.
- Pożywienie
- Ptaki te polują na owady latające lub znajdujące się na ziemi. Po schwytaniu zdobycz zjadana jest na drzewie lub zmagazynowana na później w dziupli. Są wszystkożerne, jedzą owady, nasiona, owoce, jagody, orzechy, a czasami nawet jaja innych ptaków[8]. Około 2/3 ich diety składa się z roślin[8].
- Lęgi
- Gniazdują w dziuplach suchych drzew 2,5 do 25 m nad ziemią[8]. Samica składa na początku maja od czterech do siedmiu jaj, które są wysiadywane przez dwa tygodnie[8]. W ciągu jednego sezonu z gniazda mogą wyjść dwa lęgi młodych[8].
Status
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2018 roku uznaje dzięciura krasnogłowego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern); wcześniej, od 2004 roku miał on status gatunku bliskiego zagrożenia (NT – Near Threatened), a od 1988 – najmniejszej troski[3].
Populacja dzięciura krasnogłowego od 1966 roku szybko spada w związku ze zwiększoną konkurencją w zajmowaniu gniazd ze strony szpaków oraz utratą miejsc gniazdowania (wycinka martwych drzew). W niektórych północno-wschodnich stanach Ameryki Północnej już nie gniazduje. Dzięciur krasnogłowy jest wymieniony jako jeden z zagrożonych gatunków w Kanadzie oraz w niektórych stanach USA. Liczebność ptaków spadła z powodu utraty siedlisk, spowodowanej przez likwidowanie suszek (martwych drzew), rozwój rolnictwa, regulację rzek oraz monokulturę upraw.
W kulturze
- w 1996 roku w Stanach Zjednoczonych Postal Service wydał znaczki pocztowe przedstawiające dzięciura krasnogłowego[9]. Znaczek został ponownie wydany w 1999 roku i był dostępny w sprzedaży aż do 2006 roku[10].
- tytułowa postać kreskówki dla dzieci dzięcioł Woody Woodpecker był wzorowany na dzięciurze krasnogłowym.
Przypisy
- ↑ Melanerpes erythrocephalus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d Winkler, H., Christie, D.A. & de Juana, E.: Red-headed Woodpecker (Melanerpes erythrocephalus). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-04-16].
- ↑ a b c Melanerpes erythrocephalus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Melanerpini Gray,GR, 1846 (wersja: 2020-03-02). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-16].
- ↑ C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata.. Holmiae. (Laurentii Salvii), 1758.
- ↑ a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Woodpeckers. IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-04-16]. (ang.).
- ↑ Henry George Liddell, Robert Pickett Scott: A Greek-English Lexicon (Abridged Edition). Wielka Brytania: Oxford University Press, 1980. ISBN 0-19-910207-4.
- ↑ a b c d e f g Eloise F. Potter, James F. Parnell, Robert P. Teulings, Ricky Davis: Birds of the Carolinas. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2006, s. 220. ISBN 978-0-8078-5671-0.
- ↑ America's 1996 Stamps Program (1996): Red-headed Woodpecker
- ↑ Red-headed Woodpecker. „USA Philatelic”. 11 (1), 2006.
Bibliografia
- BirdHouses101.com (2007): Red-headed Woodpecker
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- USGS - Dzięciur krasnogłowy (ang.)
- Cornell Lab of Ornithology Dzięciur krasnogłowy. allaboutbirds.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-06-18)]. (ang.)
- Red-headed Woodpecker Recovery – Dzięciur krasnogłowy (ang.)
- Enature.com – Dzięciur krasnogłowy. enature.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-19)]. (ang.)
- Ptaki Południowej Dakoty – Dzięciur krasnogłowy (ang.)
- J9U: 987007539512705171
- Britannica: animal/red-headed-woodpecker