Dawid Burluk
![]() David Burluk w 1914 | |
Data i miejsce urodzenia | 21 lipca 1882 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 15 stycznia 1967 |
Narodowość | ukraińska |
Dziedzina sztuki | malarstwo, poezja |
Epoka | futuryzm |
Dawid Dawidowicz Burluk (ur. 21 lipca 1882, chutor Siemirotowszczina koło Charkowa, zm. 15 stycznia 1967 w Nowym Jorku) – rosyjski malarz, pejzażysta, animalista i poeta ukraińskiego pochodzenia[1].
Życiorys
Jego rodzina wywodziła się z ukraińskich Kozaków i piastowali wysokie pozycje w Hetmanacie. Jego matka, Ludmiła Michniewicz, była z pochodzenia Białorusinką[2]. Należał do artystycznej rodziny, zarówno Dawid, jak i jego pięcioro rodzeństwa przejawiali talenty plastyczne i literackie, co miało wpływ na jego przyszłą karierę, szczególnie w relacji do młodszego brata Wołodymyra.
Uczył się w Kazańskiej (1898–1899, 1901) i Odeskiej (1899–1900, 1909) Szkole Artystycznej, w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium u W. Dieza (1902–1903) w pracowni F. Cormona w Paryżu (1904), Moskiewskiej Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury (1910–1914, wydalony wspólnie z Włodzimierzem Majakowskim). Mieszkał w Petersburgu, Moskwie, Iglinie koło Ufy, W Japonii (od 1920 roku), następnie w USA.
Inicjator założenia literacko-artystycznego ugrupowanie „Gileja” (1910). Jeden z organizatorów pierwszej wystawy pod nazwą „Walet Karowy” (Bubnowyj Walet, 1910), uczestnik wielu wystaw malarstwa nowoczesnego w Rosji: „Wianek” (1908, Kijów), Związku Artystów Rosyjskich (1906–1907), Związku Młodzieży (1911–1912) i za granicą, m.in. z grupą Der Blaue Reiter (1912, Monachium), „Szturm” (1910–1914, Berlin) i wielu innych. Miał wystawę indywidualną w Samarze (1917, z autorskim wstępem do katalogu) oraz liczne zagraniczne. Jeden z organizatorów ruchu futurystycznego. Współautor manifestu kubofuturyzmu Poszczoczina obszestwiennomu wkusu (1912), wydawca utworów W. W. Chlebnikowa. Przyjaciel i mentor Włodzimierza Majakowskiego. Wspólnie z nim i W. Kamieńskim odbył podróż po Rosji, wygłaszając odczyty w obronie zasad awangardowej sztuki i poezji.
Od 1920 na emigracji. W 1924 stał na czele utworzonej przez siebie w Stanach Zjednoczonych grupy artystów Amerykański LEF[3]. W latach 1933–1966 wydawał pismo Color and Rhyme.
Dawid Burluk był jednym z najwybitniejszych i najbardziej typowych[według kogo?] przedstawicieli awangardy rosyjskiej lat 1905–1910. Burluk, bardzo energiczny, obdarzony nieprzeciętnymi zdolnościami, znalazł się w centrum najważniejszych[według kogo?] wydarzeń życia artystycznego. Zadziwiająca[według kogo?] jest wielostronność osobowości Burluka – poety, artysty, organizatora wystaw, uczestnika ostrych publicznych dyskusji. Współcześni uhonorowali go tytułem „ojca rosyjskiego futuryzmu”. Jednak mimo głośnej, niemal skandalicznej famy wichrzyciela i buntownika, własna twórczość Burluka nie była[według kogo?] aż tak radykalnie nowatorska ani też burząca dawne tradycje malarskie. W szeregu wypadków chęć epatowania publiczności sprowadzała się[według kogo?] do skomplikowanych pseudonaukowych tytułów obrazów. Natomiast w sumie malarstwo Burluka było dość spokojne i całkowicie mieściło się w nurcie rosyjskiego pejzażu lirycznego[według kogo?].
Wybrane dzieła
- Rewolucja
- Propozycja ślubu
- Dzieci w Stalingradzie
- Oko Boga
- Kwiaty z morzem w tle
Przypisy
- ↑ Лекція Дмитра Горбачова Давид Бурлюк. Український батько російського футуризму [online], Платформа [dostęp 2019-06-07] .
- ↑ Pg. 77, Nabokov and his fiction: new perspectives By Julian W. Connolly
- ↑ Słownik europejskich kierunków i grup literackich XX wieku. Grzegorz Gazda (redaktor). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 31. ISBN 978-83-01-15724-1.
- ISNI: 0000000114403386
- VIAF: 27185777
- ULAN: 500026962
- LCCN: n84147694
- GND: 119298023
- NDL: 00464029
- LIBRIS: sq468jvb541f6hs
- BnF: 12592426f, 145133428
- SUDOC: 086124188
- NKC: jn20011211182
- RSL: 000082972, 000037781
- NTA: 098773755
- CiNii: DA04881918
- Open Library: OL5711663A, OL473480A
- PLWABN: 9810693739305606
- NUKAT: n2003044205
- J9U: 987007259364205171
- PWN: 3882150
- Britannica: biography/David-Davidovich-Burlyuk
- БРЭ: 1889675
- ЕСУ: 38127
- NE.se: david-burljuk
- SNL: David_Burljuk
- VLE: david-burliuk
- DSDE: David_Davidovitj_Burljuk
- Hrvatska enciklopedija: 10269