Cenococcum geophilum
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | workowce | ||
Klasa | Dothideomycetes | ||
Rząd | Mytilinidiales | ||
Rodzina | Gloniaceae | ||
Rodzaj | Cenococcum | ||
Gatunek | Cenococcum geophilum | ||
Nazwa systematyczna | |||
Cenococcum geophilum Fr. Syst. mycol. (Lundae) 3(1): 66 (1829) | |||
|
Cenococcum geophilum Fr. – gatunek grzybów z klasy Dothideomycetes[1]. Grzyb mikroskopijny.
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gloniaceae, Mytilinidiales, Pleosporomycetidae, Dothideomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1829 r. Elias Fries i nadana przez niego nazwa jest aktualna[1]. Synonim: Cenococcum geophilum var. byssisedum Fr. 1829[2]. Przez niektórych mykologów jest uważany za synonim Cenococcum graniforme[3].
Morfologia i rozwój
Jest jednym z najlepiej poznanych grzybów ektomykoryzowych. Od dawna wiadomo, że gatunek ten jest bezpłodny i nie wytwarza zarodników bezpłciowych ani płciowych, jednak mogą istnieć nieznane dotąd stadia płciowe. Tworzy proste, kruczoczarne i słabo rozgałęzione strzępki o średnicy 1,5–8 µm. Zwykle tworzy monopodialne (nierozgałęzione) ektomykoryzy. Wytworzona przez C. geophilum opilśń na korzeniach roślin jest gruba i pochodzi od kilku do wielu strzępek[4].
C. geophilum wytwarza przetrwalniki zwane sklerocjami. Zachowują one w glebie żywotność przez lata i są bardzo odporne na gnicie – w stosunkowo nierozłożonym stanie mogą trwać w glebie przez tysiące lat. Ta odporność na gnicie jest prawdopodobnie związana z silną melanizacją ściany komórkowej występującej w strzępkach, która nie może zostać zdegradowana za pomocą enzymów hydrolizujących i wymaga zastosowania enzymów utleniających, podobnie jak lignina w ściółce roślinnej[5]. Z tego powodu C. geophilum jest także grzybem kopalnym, znaleziono go m.in. w pochodzących z plejstocenu osadach dennych Wisły pod Tarnobrzegiem[6].
Występowanie i siedlisko
Gatunek kosmopolityczny występujący na wszystkich kontynentach poza Antarktydą[7]. Występuje także w Polsce[8].
Grzyb glebowy i mykoryzowy. Jest jednym z najpospolitszych gatunków grzybów ektomykoryzowych spotykanych w ekosystemach leśnych. Występuje w ekosystemach o szerokim zakresie warunków środowiskowych, w wielu przypadkach licznie[3].
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum (wyszukiwarka taksonów) [online] [dostęp 2024-06-09] .
- ↑ Index Fungorum [online] [dostęp 2024-06-09] .
- ↑ a b J.M.J.M. Trappe J.M.J.M., Cenococcum graniforme-its distribution, ecology, mycorrhiza formation, and inherent variation (Doctoral dissertation), 1962 .
- ↑ J.W.J.W. Spatafora J.W.J.W. i inni, Phylogenetic placement of the ectomycorrhizal genus Cenococcum in Gloniaceae (Dothideomycetes), „Mycologia”, 104 (3), 2012, s. 758–765 .
- ↑ M.M. Watanabe M.M. i inni, 14C ages and δ13C of sclerotium grains found in forest soils, „Soil Science and Plant Nutrition”, 53 (2), 2007, s. 125–131 .
- ↑ KazimierzK. Kopczyński KazimierzK., Zapis kopalny grzybów i organizmów grzybopodobnych, „Przegląd Geologiczny”, 54 (3), 2006, s. 231–237 [dostęp 2024-06-08] .
- ↑ Występowanie Cenococcum geophilum na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2024-06-09] .
- ↑ WiesławW. Mułenko WiesławW., TomaszT. Majewski TomaszT., MałgorzataM. Ruszkiewicz-Michalska MałgorzataM., Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski, Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008, s. 679, ISBN 978-83-89648-75-4 .
- SNL: svartgryn