Bosra
![]() | Zobacz też: inne znaczenia. |
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Muhafaza | Dara | ||
Dystrykt | Dara | ||
Populacja (2004) • liczba ludności |
| ||
Nr kierunkowy | 15 | ||
Położenie na mapie Syrii ![]() | |||
![]() | |||
| |||
|
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |
![]() | |
Państwo |
|
---|---|
Typ | kulturowy |
Spełniane kryterium | I, III, IV |
Numer ref. | 22 |
Region[b] | Kraje arabskie |
Historia wpisania na listę | |
Wpisanie na listę | 1980 |
Obiekt zagrożony | od 2013 |
Bosra, Bostra (arab. بصرى الشام, Busra asz-Szam) – miasto w południowej Syrii, 140 km na południe od Damaszku.
Historia
Prawdopodobnie starożytna Bosorra, miasto zdobyte i spalone w 163 p.n.e. przez Judę Machabeusza[2][3]. Odbudowane przez Nabatejczyków przed I wiekiem p.n.e. Było głównym ośrodkiem kultu ich głównego bóstwa Duszary – do III wieku organizowano tam co cztery lata igrzyska zwane Actia Dusaria.
W 106 roku Rzymianie wcielając nabatejskie królestwo do Cesarstwa zajęli też Bosrę, przemianowując ją na cześć ówczesnego cesarza na łac. Nova Traiana Bostra (gr. Νεα Τραιανης Βόστρα)[3]. Za czasów rzymskich miasto rozkwitało dzięki uzyskaniu statusu stolicy prowincji Arabia – zbudowano wówczas wiele monumentalnych budowli, w tym okazały teatr. Było miejscem stacjonowania III legionu z Cyrenajki[3]. Jest prawdopodobne, że ok. 200 roku odwiedził je cesarz Septymiusz Sewer wraz z małżonką.
Aleksander Sewer nadał Bostrze rangę kolonii z oficjalną nazwą Colonia Bostra Nea Traiana Alexandrianae; Filip Arab nadał jej tytuł metropolii, tj. najważniejszego miasta regionu. Znaczenie jego podkreślało również prawo bicia własnej monety rozmiennej (od panowania Trajana aż do roku 251)[4].
W okresie wczesnego chrześcijaństwa Bosra była stolicą biskupstwa, a później także siedzibą metropolity.
Po przejściu pod władzę muzułmanów nadal pełniła funkcję centrum administracyjnego i była ważnym punktem postojowym na trasie karawan z Damaszku do Mekki. W 1147 i 1151 miasto było oblegane przez wojska władcy Królestwa Jerozolimskiego Baldwina III, nie zostało jednak zdobyte. W 1260 zdobyli je i spustoszyli Mongołowie. Od XV wieku, już w granicach państwa Osmanów, miasto zaczęło pustoszeć. Ponownie zasiedlone zostało w XIX wieku przez uchodzących z Libanu druzów.
Zabytki
Najważniejsze zabytki Bosry pochodzą zarówno z okresu rzymskiego, jak i chrześcijańskiego oraz islamskiego. Jedyną konstrukcją z czasów nabatejskich jest brama na osi głównej ulicy, zdobiona kapitelami pseudokorynckimi, typowymi dla ówczesnej sztuki Nabatejczyków.
Teatr
Osobny artykuł: Teatr w Bosrze.
Najważniejszą z antycznych budowli jest jeden z największych i najlepiej zachowanych teatrów rzymskich pochodzący z II wieku n.e. i obliczony na 15 tys. widzów. W jego wielkiej półokrągłej widowni (cavea) zachowało się 35 stopni (rzędów) podzielonych przejściami poziomymi i pionowymi, i wzniesionych w całości na sklepionych podwalinach piętrowych. Dwupiętrowa scena tworzy fasadę zbliżoną do kompozycji znanych ze skał Petry, ale od nich późniejszą. Choć imponujący wyglądem, teatr ten nie różni się od innych z epoki cesarstwa, stanowiąc kopię już ukształtowanego typu[5].
Za czasów Omajjadów i Abbasydów otoczono go umocnieniami, a później za Fatymidów w 1089 roku został zamieniony w twierdzę, po której pozostała m.in. najstarsza zachowana średniowieczna wieża[6]. Odrestaurowany i przystosowany do współczesnych inscenizacji.
Inne
Dawną arterię miasta prezentuje odsłonięta na całej długości monumentalna ulica kolumnowa z nienaruszonym brukiem oraz z dobrze zachowanymi podziemnymi galeriami i magazynami. Trójprzelotowy łuk otwiera ciąg innej ulicy, prowadzącej do teatru. Jedno ze skrzyżowań zdobi narożna eksedra z fontanną, gdzie przetrwały 14-metrowe kolumny. Naprzeciw usytuowana jest szczególna budowla (zwana „kalybe”), stanowiąca rozległe otwarte podium z absydą, przeznaczone najpewniej na posągi[5].
Inne zachowane zabytki to bramy oraz rzymskie łaźnie. Z czasów chrześcijaństwa zachowały się pozostałości katedry i bazyliki nazywanej „kościołem Bahiry” (był to nestoriański mnich, który spotkał proroka Mahometa, gdy ten miał 12 lat, i przepowiedział mu przyszłość).
Na północ od twierdzy położone jest miasto wzniesione na ruinach i wokół fragmentów dawnych rzymskich budowli (podstawowym budulcem są czarne bloki bazaltowe). W Bosrze znajduje się również XII-wieczny meczet Omara (wykorzystywany obecnie).
Przypisy
- ↑ Attention Required! [online] [dostęp 2019-12-29] .
- ↑ 1Mch 5,28 w przekładach Biblii.
- ↑ a b c SiméonS. Vailhé SiméonS., Bostra, [w:] The Catholic Encyclopedia, 1907 (ang.).
- ↑ Y. Meshorer: City-coins of Eretz-Israel and the Decapolis in the Roman Period. Jerusalem: The Israel Museum, 1985, s. 87-88.
- ↑ a b M. Gawlikowski: Sztuka Syrii, dz. cyt., s. 195.
- ↑ D. Nicolle: Saracen Strongholds 1100–1500. The Central and Eastern Islamic Lands, September 2009; ISBN 978-1-84603-375-9, opis ilustracji s. 39.
Bibliografia
- A. Humphreys, C. Lanigan, J. Wiliams: Bliski Wschód: Syria, Jordania i Liban. Bielsko-Biała: Pascal, 2001. ISBN 83-88355-52-X
- Michał Gawlikowski: Sztuka Syrii. Warszawa: WAiF, 1976
- Skarby Świata. Lista światowego dziedzictwa UNESCO, JacekJ. Lech (tłum.), NataschaN. Albus (tłum.), Bielsko-Biała: Pascal, 1998, ISBN 83-87696-12-9, OCLC 749811414 .
- Magdalena Dobrzańska-Bzowska, Krzysztof Bzowski: Praktyczny przewodnik – Bliski Wschód. Bielsko-Biała: Pascal, 2008, s. 306-311. ISBN 978-83-7513-146-8.
- p
- d
- e
- Siedziba muhafazy – Dara
Dystrykt As-Sanamajn | |
---|---|
Dystrykt Izra |
|
Dystrykt Dara |
|
- p
- d
- e
|
- Britannica: place/Bostra
- Universalis: bosra-bostra
- БРЭ: 1879819
- NE.se: bosra
- Catalana: 0011676
- Hrvatska enciklopedija: 8923