Biophytum
![]() Biophytum sensitivum | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | szczawikowce | ||
Rodzina | szczawikowate | ||
Rodzaj | Biophytum | ||
Nazwa systematyczna | |||
Biophytum DC Prodr. 1: 689 (1824)[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
B. sensitivum (Linnaeus) DC[4] | |||
Synonimy | |||
| |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Mukkutti_flower_from_kerala_india.jpg/220px-Mukkutti_flower_from_kerala_india.jpg)
Biophytum – rodzaj roślin z rodziny szczawikowatych (Oxalidaceae). Obejmuje 78 gatunków[3]. Rośliny te występują na wszystkich kontynentach w strefie międzyzwrotnikowej, przy czym największe zróżnicowanie gatunkowe jest na Madagaskarze[5], a brak ich tylko na Polinezji[6]. Liście tych roślin bywają wrażliwe na dotyk (tigmotropizm) – dotknięte składają listki liścia złożonego. Zasiedlają różne siedliska – suche i mokre, zwykle jednak nieleśne[5].
Biophytum sensitivum jest często uprawiany, w strefie klimatów umiarkowanych zwykle jako roślina doniczkowa[6]. Ten gatunek, a także Biophytum umbraculum wykorzystywane są także jako rośliny lecznicze (np. w Afryce Wschodniej ten drugi wykorzystywany jest do leczenia chorób wenerycznych)[7].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Biophytum_sensitivum_kz02.jpg/220px-Biophytum_sensitivum_kz02.jpg)
- Pokrój
- Rośliny jednoroczne i (częściej) byliny osiągające do 1 m wysokości, u części gatunków łodyga drewnieje u nasady[5], zwykle jest słabo rozgałęziona[6], czasem dychotomicznie[8].
- Liście
- Skrętoległe, często skupione na szczytach pędów w na podobieństwo rozet[6] lub okółków[8]. Przylistki są nitkowate[8]. Blaszka pierzasto złożona – przy czym szczytowy listek zredukowany jest do szczecinki[6]. Ogonek liścia jest zwykle zgrubiały u nasady, poszczególne listki osadzone są naprzeciwlegle i są siedzące. Wierzchołki listków są zaokrąglone, czasem z drobnym kończykiem[8].
- Kwiaty
- Zebrane są w kwiatostany w formie pozornych baldachów lub podobne do główek[5], rozwijające się na szypułach lub siedzące. Działki kielicha są lancetowate, zaostrzone i trwałe[8]. Płatki korony zwykle są żółte[6][5], rzadziej białe lub fioletowe[8]. Pręciki u nasady są zrośnięte. Zalążnia z licznymi zalążkami w każdej z komór[5], kulistawa[8].
- Owoce
- Jajowate, czasem nieco walcowato wydłużone suche torebki zawierające brązowe nasiona z osnówką[5][8].
Systematyka
- Wykaz gatunków[3]
- Biophytum abyssinicum Steud. ex A.Rich.
- Biophytum adiantoides Wight ex Edgew. & Hook.f.
- Biophytum aeschynomenifolia (O.Hoffm.) Guillaumin
- Biophytum albizzioides (O.Hoffm.) Guillaumin
- Biophytum amazonicum R.Knuth
- Biophytum antioquiense Knuth
- Biophytum bolivianum R.Knuth
- Biophytum boussingaultii Klotzsch ex R.Knuth
- Biophytum calophyllum (Progel) Guillaumin
- Biophytum cardonaei Pittier
- Biophytum castum (Zucc.) G.Don
- Biophytum chocoense Knuth
- Biophytum columbianum Knuth
- Biophytum commersonii Guillaumin
- Biophytum congestiflorum Govind.
- Biophytum cowanii T.Wendt
- Biophytum crassipes Engl.
- Biophytum dendroides (Kunth) DC.
- Biophytum dormiens (Zucc.) G.Don
- Biophytum falcifolium Lourteig
- Biophytum forsythii R.Knuth
- Biophytum foxii Sprague
- Biophytum fruticosum Blume
- Biophytum globuliflorum R.Knuth
- Biophytum gracile R.Knuth
- Biophytum heinrichsae Knuth
- Biophytum helenae Buscal. & Muschl.
- Biophytum hermannii Veldkamp
- Biophytum hildebrandtii (O.Hoffm.) Guillaumin
- Biophytum huilense Killip & Cuatrec.
- Biophytum insigne Gamble
- Biophytum intermedium Wight
- Biophytum jessenii Knuth
- Biophytum juninense Knuth
- Biophytum kassneri R.Knuth
- Biophytum kayae Aymard & P.E.Berry
- Biophytum latifolium Durán-Esp. & Lorea-Hern.
- Biophytum lindsaeifolium (Hook.) Knuth
- Biophytum longibracteatum Tadul. & K.C.Jacob
- Biophytum longipedunculatum Govind.
- Biophytum lourteigiae Aymard & P.E.Berry
- Biophytum luetzelburgii Suess.
- Biophytum macrorrhizum R.E.Fr.
- Biophytum madurense R.Knuth
- Biophytum mapirense R.Knuth
- Biophytum microphyllum Veldkamp
- Biophytum mimosella (Baill.) Guillaumin
- Biophytum molle Guillaumin
- Biophytum mucronatum Lourteig
- Biophytum mutisii Knuth
- Biophytum myriophyllum R.Knuth
- Biophytum nervifolium Thwaites
- Biophytum nudum (Arn.) Wight
- Biophytum nyikense Exell
- Biophytum ottohuberi Aymard & P.E.Berry
- Biophytum panamense Lourteig
- Biophytum permultijugum Suess.
- Biophytum perrieri Guillaumin
- Biophytum peruvianum R.Knuth
- Biophytum polyphyllum Munro
- Biophytum proliferum (Arn.) Wight
- Biophytum puliyangudiense Rajakumar, Selvak., S.Murug. & Chellap.
- Biophytum reinwardtii (Zucc.) Klotzsch
- Biophytum renifolium Delhaye
- Biophytum richardsiae Exell
- Biophytum santanderense R.Knuth
- Biophytum sensitivum (L.) DC.
- Biophytum somnians (Zucc.) G.Don
- Biophytum soukupii Lourteig
- Biophytum talbotii (Baker f.) Hutch. & Dalziel
- Biophytum tessmannii R.Knuth
- Biophytum thorelianum Guillaumin
- Biophytum turianiense Kabuye
- Biophytum umbraculum Welw.
- Biophytum uzungwaensis Frimodt
- Biophytum veldkampii A.E.S.Khan, E.S.S.Kumar & Pushp.
- Biophytum zenkeri Guillaumin
- Biophytum zunigae C.Nelson
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-04-03] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-04-03] (ang.).
- ↑ a b c Biophytum DC.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-04-03].
- ↑ Biophytum. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2021-04-04].
- ↑ a b c d e f g K. Kubitzki (red.): Flowering Plants. Dicotyledons: Celastrales, Oxalidales, Rosales, Cornales, Ericales. Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag, 2004. ISBN 978-3-642-05714-4.
- ↑ a b c d e f Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 1. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 348. ISBN 83-7079-778-4.
- ↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 114, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ a b c d e f g h Biophytum Candolle. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-04-03].