Bertran de Born
![]() Bertran de Born z manuskryptu pieśni trubadurów | |||
Data i miejsce urodzenia | ok. 1140 | ||
---|---|---|---|
Data śmierci | ok. 1220 | ||
Narodowość | francuska | ||
Dziedzina sztuki | Liryka instrumentalna | ||
| |||
| |||
|
Bertran de Born – trubadur działający między 1140 a 1215 rokiem[1].
Pochodził z rodziny arystokratycznej. Był wicehrabią[2]. Jakkolwiek odziedziczył zamek w Hautefort[1], to toczył o niego spór z własnym bratem[3]. Około 1195 roku wstąpił do zakonu cysterskiego w Dalon, gdzie pozostał aż do śmierci[1]. Znany jest z wyczynów politycznych i militarnych; w ósmym kręgu piekła u Dantego[3] opisany jest jako „bezgłowe ciało trzymające za włosy swą odciętą głowę”. Został w ten sposób ukarany za podżeganie do waśni między Henrykiem II Plantagenetem a jego synami[1], choć jego udział w sporze nie jest historycznie udokumentowany – opiera się głównie na jego vida.
Choć skomponował kilka cansos (pieśni miłosnych), znany jest przede wszystkim jako mistrz sirventes. Z ponad 40[3] przypisywanych mu utworów jedynie jeden (Rassa, tan creis e mon' e poja) zachowany jest z oryginalną muzyką. Wiadomo, że stosował kontrafakturę i przerabiał melodie innych trubadurów (m.in. Girauta de Bornelh).
Tłumaczenia polskie
Utwory Bertranda de Born tłumaczy i wykonuje Jacek Kowalski m.in. Pochwała wojny (inc. Uwielbiam wielkanocny czas)[4] – CD Wojna i miłość.
Przypisy
- ↑ a b c d Richard Abels: Bertran de Born. Biographical sketch. usna.edu. [dostęp 2016-11-19]. (ang.).
- ↑ Bertran de Born, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2016-11-19] .
- ↑ a b c Bertran De Born, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2016-11-19] (ang.).
- ↑ Jacek Kowalski: Bertrana de Born pochwała wojny. home.agh.edu.pl. [dostęp 2016-11-19]. (pol.).
Bibliografia
- Robert Falck/John Haines, Bertran de Born [w:] Latham Alison, ed. (2002). The Oxford Companion to Music. London: Oxford University Press. ISBN 0-19-866212-2.
- Poésies complètes de Bertran de Born: publiées dans le texte original avec une introduction, des notes, un glossaire et des extraits inédits du cartulaire de Dalon par Antoine Thomas, Édouard Privat, Toulouse 1888.
- ISNI: 0000000080860297, 0000000444572940
- VIAF: 7358398
- LCCN: n50048954
- GND: 118510150
- LIBRIS: rp355v7912z1vwg
- BnF: 118917221
- SUDOC: 026724723
- SBN: MILV040745
- NLA: 36546849
- NKC: xx0073125
- BNE: XX1002064
- NTA: 070525595
- CiNii: DA01534430
- Open Library: OL1029400A
- PLWABN: 9810558701505606
- NUKAT: n01038853
- J9U: 987007276405505171
- PWN: 3876532
- Britannica: biography/Bertran-de-Born
- БРЭ: 1861667
- SNL: Bertran_de_Born
- VLE: bertran-de-born
- Catalana: 0009639