Bandemer
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/POL_COA_Bandemer.svg/200px-POL_COA_Bandemer.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/POL_COA_Bandemer_Ia.svg/200px-POL_COA_Bandemer_Ia.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/POL_COA_Bandemer_Ib.svg/200px-POL_COA_Bandemer_Ib.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/POL_COA_Bandemer_II.svg/200px-POL_COA_Bandemer_II.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/POL_COA_Bandemer_III.svg/200px-POL_COA_Bandemer_III.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/POL_COA_Bandemer_IIIa.svg/200px-POL_COA_Bandemer_IIIa.svg.png)
Bandemer – polski herb szlachecki, używany przez rodzinę osiadłą na Kaszubach, a także w Inflantach i Kurlandii. Ze względu na specyficzną historię regionu, mimo przynależności do Rzeczypospolitej, rodzina i herb nie zostały odnotowane przez polskich heraldyków.
Opis herbu
Opis z wykorzystaniem zasad blazonowania, zaproponowanych przez Alfreda Znamierowskiego[1]:
Według Przemysława Pragerta istniało co najmniej sześć wariantów tego herbu:
Bandemer I: Na tarczy dzielonej w skos lewy w polu prawym, srebrnym, pół byka brunatnego, przeszytego włócznią srebrną w skos lewy, z gwiazdą złotą między rogami. Pole lewe w szachownicę srebrno-błękitną.
Klejnot: gwiazda złota.
Labry błękitne, podbite srebrem.
Bandemer Ia: Godło w odbiciu lustrzanym, włócznia ostrzem w dół.
Bandemer Ib: Pole dwudzielne w pas, w górnym pół bawołu wspiętego, z gwiazdą ośmiopromienną między rogami, przeszytego strzałą. Klejnot: gwiazda. Barwy nieznane.
Bandemer II: Pole dwudzielne w skos; w górnym pół wspiętego ukoronowanego bawołu, przeszytego włócznią w skos, pole dolne puste. Nad hełmem bez korony głowa bawołu wprost. Barwy nieznane.
Bandemer III: Pole dwudzielne w pas; w górnym czerwonym pół bawołu srebrnego wspiętego w lewo, z gwiazdą złotą pomiędzy rogami, przeszytego prawoskośne włócznią; pole dolne szachowane błękitno-srebrnie. Nad hełmem w koronie bawół jak w godle.
Bandemer IIIa: Pole dwudzielne w skos lewy; w górnym srebrnym pół bawołu czerwonego wspiętego, z gwiazdą złotą pomiędzy rogami, trzymającego włócznię pomiędzy przednimi nogami; pole dolne szachowane błękitno-srebrnie.
Historia herbu
Herb rodziny pochodzącej z Pomorza Zachodniego, osiedlonego w ziemi słupskiej i na Kaszubach. Jej gałęzie osiedliły się także w Kurlandii i w Inflantach. Najstarsza pieczęć z 1403 roku (brak tu jednak dolnego pola i włóczni). Herb wzmiankowany przez Siebmachera (Nowy Siebmacher), Bagmihla (Pommersches Wappenbuch). Wariant Ib to przedstawienie z kafla z pałacu Bandemerów w Żelazie datowany na przełom XVII i XVIII wieku. Wariant II pochodzi z mapy Pomorza Lubiniusa z 1618 roku. Wariant III przysługiwał kurlandzkiej linii rodziny, zaś IIIa – inflanckiej (wzmianka w Baltisches Wappenbuch Klingspora).
Rodzina Bandemer
Ród wywodzi się z Pomorza Zachodniego. Bandemer ma być zniemczoną i gwarową formą słowiańskiego Będzimir. Ród wzmiankowany po raz pierwszy w 1403. Posiadali wiele wsi w słupskiem, między innymi Bięcino, Bukowa, Głuszynko, Dominek, Gąbino, Karżniczka, Kukowo, Komnino, Lękwica, Przebędowo, Redzikowo, Rogawica, Rowy, Retowo, Żelazo, Żoruchowo, Starnice, Strzyżyno, Wieszyno, Wytowno, Wysoka, Objazda, Osieki Słupskie. Posiadali również dobra w Brandenburgii, Prusach Książęcych, na Śląsku, zaś jedna ich gałąź osiadła w Inflantach. Od XVII wieku notowani na Kaszubach (1682 Chrystyan Bandemer właścicielem części Gowina koło Wejherowa. Od XVIII wieku właściciele części pobliskiego Strzebielina. Współcześnie mieszkają na Kaszubach Bandzemerowie i Bendzmerowie, ale nie wiadomo, czy mają oni coś wspólnego z Bandemerami.
Herbowni
Bandemer (Bandymier, Będzimir). Od posiadanych włości przyjmowali również nazwiska Gowiński i prawdopodobnie Strzebieliński, przekształcając Bandemer w przydomek.
Przypisy
- ↑ Alfred Znamierowski, Paweł Dudziński: Wielka księga heraldyki. Warszawa: Świat Książki, 2008, s. 104-108. ISBN 978-83-247-0100-1.
Bibliografia
- PrzemysławP. Pragert PrzemysławP., Herbarz szlachty kaszubskiej, t. 1, Wydawn. BiT, 2005, s. 35-36, 125-127, ISBN 83-919852-6-1, OCLC 70291808 (pol.).
Linki zewnętrzne
- Herb Bandemer z listą nazwisk w elektronicznej wersji Herbarza polskiego Tadeusza Gajla
- Herb Bandemerów inflanckich w herbarzu Baltisches Wappenbuch
- Herb Bandemerów w herbarzu Siebmachera (wariant III)
- Herb Bandemerów w Pommersches Wappenbuch
- p
- d
- e
Herby | |
---|---|
Elementy herbu |
|
Oznaki godności | |
Inne |
|
Działy heraldyki |
- Wikiprojekt Herby