Aukuba japońska
![]() Aucuba japonica 'Gold Dust' | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | gariowce | ||
Rodzina | gariowate | ||
Rodzaj | aukuba | ||
Gatunek | aukuba japońska | ||
Nazwa systematyczna | |||
Aucuba japonica Thunb. Nov. Gen. Pl. 3: 61 1783[3] | |||
| |||
|
Aukuba japońska (Aucuba japonica) – gatunek zimozielonego, dwupiennego krzewu[4][5] z rodziny gariowatych. Występuje w naturze w Japonii (tam gatunek pospolity[6]), Chinach (południowa część prowincji Zhejiang i Tajwan[7]) oraz Korei[8], poza tym uprawiany. Ze względu na wrażliwość na silne mrozy – często w pojemnikach[9] lub szklarniach[6].
W naturze rośnie w żyznych i wilgotnych glebach w cienistych zaroślach i lasach lub wśród skał, często nad strumieniami[7]. W ciepłych krajach bywa notowana jako uciekinier z upraw w naturze (np. Karolina Północna w USA, Nowa Zelandia, Australia)[10].
Aukuba japońska kwitnie w kwietniu. Owoce dojrzewają zimą oraz wiosną[4]. Cała roślina jest trująca, w szczególności jej części nadziemne. Objawy zatrucia to biegunka, kolki oraz zapalenie przewodu pokarmowego[11].
Morfologia
- Pokrój
- Krzew osiągający do 2,5[4][5]–3 m[6][7] wysokości. Pędy grube[9], zielone[7], nagie, sztywne i rozgałęziające się widlasto[6].
- Liście
- Nakrzyżległe, zimozielone[6], skórzaste, błyszczące (zwłaszcza od góry)[9]. Górna strona koloru ciemnozielonego, spodnia niebieskozielonego (po zasuszeniu czernieją[6]). Blaszki eliptyczne do eliptyczolancetowych, ostro zakończone[11][9], u nasady zaokrąglone lub szeroko zbiegające[7], grubo piłkowane[9] (ząbki tępe[6], w 2–6 parach w górnej części blaszki[7]), czasem całobrzegie[7], osiągają 10–20 cm długości i do 10[6]–12 cm szerokości[7].
- Kwiaty
- Kwiaty drobne (do 7 mm średnicy)[6], rozdzielnopłciowe zebrane są w kwiatostany wiechowate[9] znajdujące się na szczytach pędów. Kwiatostany męskie składają się z 10 do 300 kwiatów i osiągają od 5 do 14 cm długości, natomiast żeńskie mają do 30 kwiatów oraz osiągają od 2 do 5 cm długości. Każdy z kwiatów posiada cztery ciemnofioletowe płatki, a każdy z nich osiąga od 8 do 10 mm średnicy u obu płci[4].
- Owoce
- Jasnoczerwone[9], ciemnoczerwone do czarnych[7], elipsoidalne, do 1–1,5 cm (2 cm[6]) długości[9], jednonasienne[5].
Uprawa
Aukuba japońska wymaga stanowiska półcienistego lub zacienionego[12][13][14]. Na wiosnę roślina powinna być przycinana[13]. Rośliny przemarzają w Europie Środkowej podczas ostrych zim, choć teoretycznie wytrzymują mrozy do -23 °C (6 strefa mrozoodporności)[9]. Aukuba przechowywana w zbyt ciepłych pomieszczeniach zimą często pada ofiarą czerwców[9].
Roślinę rozmnaża się zwykle za pomocą wierzchołkowych sadzonek pędowych z pojedynczym węzłem (liściem). Pozyskiwane mogą być one z drewniejących pędów od lutego do października[9].
- Odmiany ozdobne
- 'Grandis' – liście bardzo duże, szerokie[6].
- 'Picturata' – liście żółto plamiste, z dużą plamą w środkowej części blaszki[9].
- 'Variegata' – liście żółto plamiste, plamki różnej wielkości rozmieszczone na całej blaszce[9].
- 'Longifolia' – liście zielone, silnie wydłużone (lancetowate)[15].
Galeria
- Pokrój
- Kwiaty i liście
- Owoce
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ Aucuba japonica Thunb.. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-08-09].
- ↑ a b c d TetsutoT. Abe TetsutoT., Flowering phenology, display size, and fruit set in an understory dioecious shrub, Aucuba japonica (Cornaceae), 1 marca 2001 .
- ↑ a b c Aucuba japonica 'Crotonifolia' [online] [dostęp 2020-03-07] .
- ↑ a b c d e f g h i j k Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste A–B. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1991, s. 247-248. ISBN 83-01-10135-0.
- ↑ a b c d e f g h i Aucuba japonica Thunberg. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-08-09].
- ↑ Taxonomy – GRIN-Global Web v 1.10.5.0 [online], npgsweb.ars-grin.gov [dostęp 2019-08-09] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Mieczysław Czekalski: Liściaste krzewy ozdobne o wszechstronnym zastosowaniu. 2. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2006, s. 171–172. ISBN 83-09-01790-1.
- ↑ Aucuba japonica Thunberg. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-08-09].
- ↑ a b BurkhardB. Bohne BurkhardB., PeterP. Dietze PeterP., Rośliny trujące: 170 gatunków roślin ozdobnych i dziko rosnących .
- ↑ Morovia – Mr. Goldstrike Aucuba [online] [dostęp 2019-08-09] .
- ↑ a b Aukuba japońska – uprawa, cięcie, zimowanie, choroby [online], poradnikogrodniczy.pl [dostęp 2019-08-09] .
- ↑ A.A. Bärtels A.A., Encyklopedia roślin ogrodowych od A do Z, Warszawa: Świat Książki, 2001 .
- ↑ V. Csapody, I. Toth: A Colour Atlas of Flowering Trees and Shrubs. Budapest: Akademiai Kiado, 1982, s. 218.
- Britannica: plant/Japanese-laurel
- SNL: japanvinterpryd
- EoL: 592788
- EUNIS: 168418
- Flora of China: 200015993
- Flora of North America: 200015993
- GBIF: 3033077
- identyfikator iNaturalist: 56206
- IPNI: 271451-1
- ITIS: 565023
- NCBI: 16901
- Plant Finder: 279330
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-17884
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:271451-1
- identyfikator Tropicos: 8700012
- USDA PLANTS: AUJA
- CoL: JPKH