Atena Paszko
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/%D0%9F%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%90%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%96%D0%B2%D0%BD%D0%B0.jpg/220px-%D0%9F%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%90%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%96%D0%B2%D0%BD%D0%B0.jpg)
Atena Paszko (wł. Atena Swiatomira Wasiliewna Paszko, ukr. Ате́на-Святоми́ра Васи́лівна Пашко́, ur. 10 października 1931 roku w miejscowości Bystrycia, w obwodzie lwowskim na Ukrainie, zmarła 20 marca 2012 roku w Kijowie) – ukraińska poetka, działaczka społeczna, aktywistka na rzecz praw kobiet, wolności i demokracji[1].
Żona Wiaczesława Czornowiła, matka Tarasa Czornowiła.
Edukacja i twórczość
Paszko ukończyła Narodowy Uniwersytet Leśnictwa Ukrainy. Pracowała na Wydziale Geografii[2]. Następnie zainteresowała się poezją. Jej wiersze drukowano w ukraińskich gazetach.
Jest autorką trzech tomów poetyckich[3]:
- „Na rozdrożu” (ukr. „На перехрестях”) – wydanego w 1989 roku w Monachium.
- „Na brzegu świecy” (ukr. „На вістрі свічки”) – wydanego w 1991 roku w Baltimore i Toronto.
- „Ostrze mojej drogi” (ukr. „Лезо моєї стежки”) – wydanego w 2007 roku w Kijowie.
Działalność społeczna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Zernovol_2.jpg/220px-Zernovol_2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/%D0%90%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%BD%D0%B0_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%961.jpg/220px-%D0%90%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%BD%D0%B0_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%961.jpg)
Od lat sześćdziesiątych Paszko i jej mąż mieszkali w Kijowie. Angażowali się w działalność opozycyjną i społeczną[4]. Doświadczali licznych represji ze strony władz Związku Radzieckiego[5]. Publicznie wypowiadali się w obronie praw człowieka, w tym osób niesłusznie skazanych.
Paszko broniła ukraińskich intelektualistów i sprzeciwiała się cenzurze prasy. Kierowała do władz listy z apelem o uwolnienie więźniów politycznych. W połowie lat sześćdziesiątych zakazano drukowania jej wierszy i tekstów, szykanowano w pracy, wysyłano do mieszkania kontrole w celu przeprowadzenia rewizji[2][6].
W latach 1967 – 1988 jej mąż, Wiaczesław Czornowił, był trzykrotnie sądzony za działalność antyradziecką i skazany na karę więzienia do zakładów o zaostrzonym rygorze, a wszystkie publikacje Ateny Paszko zostały zakazane przez cenzurę[5][7]. W latach siedemdziesiątych została tymczasowo zatrzymana przez KGB, do lat dziewięćdziesiątych pozostawała pod obserwacją[2].
W 1990 roku wraz z mężem odwiedziła Polskę. W podróży towarzyszyli im dziennikarze „Gazety Wyborczej”[8].
Od 1991 roku Paszko kierowała Związkiem Kobiet Ukraińskich[5][6]. Prowadziła działalność edukacyjną w celu zwiększenia aktywności zawodowej kobiet i przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.
Po śmierci męża w 1999 roku założyła międzynarodową fundację jego imienia i poświęciła się pracy społecznej[2]. Zajmowała się prawami kobiet i dzieci oraz monitorowaniem przestrzegania zasad demokracji w życiu publicznym. Sprzeciwiała dyskryminacji z uwagi na płeć lub poglądy oraz wszelkim formom cenzury mediów.
W 2004 roku Paszko podpisała się pod listem czterdziestu ukraińskich intelektualistów, dziękującym Polakom za poparcie dla ukraińskiej opozycji[9].
Nagrody
18 sierpnia 1997 roku, na podstawie dekretu prezydenta Łeonida Kuczmy, Atena Paszko została odznaczona Orderem Księżnej Olgi za działalność na rzecz praw kobiet i dzieci[5][10].
18 listopada 2009 roku, dekretem prezydenta Wiktora Juszczenki, przyznano jej Order Wolności w uznaniu za wybitne zasługi na rzecz budowy niepodległego państwa ukraińskiego i działalność społeczną[5][11].
Życie prywatne
1 czerwca 1964 roku urodził się syn Ateny i Wiaczesława Taras Czornowił.
Jej mąż zginął 25 marca 1999 roku w niejasnych okolicznościach, które wywołały liczne spekulacje, w tym podejrzenie o zabójstwo na tle politycznym[8][12].
Paszko i jej mąż zostali pochowani na cmentarzu w Kijowie[13].
Przypisy
- ↑ Zmarła wybitna poetka i działaczka społeczna Atena Paszko [online], zik.ua [dostęp 2020-11-01] (pol.).
- ↑ a b c d Померла Атена Пашко [online], Права Людини в Україні [dostęp 2020-11-01] .
- ↑ Пашко Атена-Святомира Васильевна [online], nado.znate.ru [dostęp 2020-11-01] .
- ↑ Умерла вдова Вячеслава Чорновила [online], news.pn [dostęp 2020-11-01] (ros.).
- ↑ a b c d e Умерла вдова Черновила - поэтесса Атена Пашко [online], Великая Эпоха, 21 marca 2012 [dostęp 2020-11-01] (ros.).
- ↑ a b Умерла жена Вячеслава Чорновила Атена Пашко [online], www.kommersant.ru, 21 marca 2012 [dostęp 2020-11-01] (ros.).
- ↑ Умерла вдова Вячеслава Черновола [online], 24 Канал [dostęp 2020-11-01] (ros.).
- ↑ a b Wyborcza.pl [online], lublin.wyborcza.pl [dostęp 2020-11-01] .
- ↑ Polacy, dziękujemy! [online], Wprost, 23 grudnia 2004 [dostęp 2020-11-01] (pol.).
- ↑ Про нагородження відзнакою Президента України "Орден княгині Ольги", „УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ”, zakon.rada.gov.ua, 18 sierpnia 1997 [dostęp 2020-11-01] .
- ↑ Про відзначення державними нагородами України з нагоди Дня Свободи, „УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ”, zakon.rada.gov.ua, 18 listopada 2009 [dostęp 2020-11-01] .
- ↑ Jak zginął ukraiński polityk? [online], dziennikpolski24.pl [dostęp 2020-11-01] (pol.).
- ↑ Atena Paszko spocznie obok męża na Cmentarzu Bajkowym w Kijowie [online], zik.ua [dostęp 2020-11-01] (pol.).