Antylopowiec
Hippotragus | |||||
Sundevall, 1845[1] | |||||
![]() Samiec antylopowca szablorogiego (H. niger) | |||||
Systematyka | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||||
Gromada | ssaki | ||||
Podgromada | żyworodne | ||||
Infragromada | |||||
Rząd | parzystokopytne | ||||
Podrząd | przeżuwacze | ||||
Infrarząd | Pecora | ||||
Rodzina | wołowate | ||||
Podrodzina | antylopy | ||||
Plemię | antylopowce | ||||
Rodzaj | antylopowiec | ||||
Typ nomenklatoryczny | |||||
Antilope equina É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803 | |||||
| |||||
Gatunki | |||||
| |||||
| |||||
|
Antylopowiec[15] (Hippotragus) – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).
Zasięg występowania
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce[16][17][18].
Morfologia
Długość ciała 175–219 cm, długość ogona 44–75 cm, wysokość w kłębie 126–145 cm, długość ucha 23–38 cm, długość tylnej stopy 51–55 cm; masa ciała samic 160–280 kg, samców 165–300 kg[16][19]. Wzór zębowy: I C P M (x2) = 32[16].
Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1845 roku szwedzki zoolog Carl Jakob Sundevall w artykule poświęconym systematyce przeżuwaczy opublikowanym na łamach Öfversigt af Kongl. Vetenskaps-akademiens forhandlingar[1]. Na gatunek typowy Sundevall wyznaczył (oznaczenie monotypowe) antylopowca końskiego (H. equinus). Nazwa ta została w 2003 roku umieszczona w celu ustabilizowania systematyki Hippotragus na „Oficjalnej Liście Nazw Rodzajów w Zoologii” na mocy uprawnień Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej[3].
Etymologia
- Egocerus (Aegocera, Aigocerus, Oegocerus, Aegocerus, Aegocoerus): gr. αιξ aix, αιγος aigos ‘koza, kozioł’; κερας keras, κερατος keratos ‘róg’[20]. Gatunek typowy: Desmarest wymienił dwa gatunki – Antilope equina É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803 i †Antilope leucophaea Pallas, 1766 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) †Antilope leucophaea Pallas, 1766.
- Hippotragus: gr. ἱππος hippos ‘koń’; τραγος tragos ‘kozioł’[21].
- Ozanna: najprawdopodobniej rodzima nazwa[22]. Gatunek typowy: Reichenbach wymienił dwa gatunki – Antilope equina É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803, Antilope barbata C.H. Smith, 1826 (= Antilope equina É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803), †Antilope leucophaea Pallas, 1766, Aigocerus niger W.C. Harris, 1838 i Antilope grandicornis Hermann, 1804 (= Aigocerus niger W.C. Harris, 1838) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Aigocerus niger W.C. Harris, 1838.
- Sivatragus: Siwalik, Indie[23]; τραγος tragos ‘kozioł’[24]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Sivatragus bohlini Pilgrim, 1939.
- Hippotragoides: rodzaj Hippotragus Sundevall, 1845; -οιδης -oidēs ‘przypominający’[25]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Hippotragoides broomi Cooke, 1947 (= Antilope equina É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803).
Podział systematyczny
W zależności od ujęcia systematycznego do rodzaju należą 3[26][19] lub 4 (wyodrębniony z H. niger – H. roosevelti)[16][17] współczesne[d] gatunki; tutaj klasyfikacja współczesnych gatunków za Mammals Diversity Database i All the Mammals of the World (2023)[26][19]:
Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[15] | Podgatunki[16][17][19] | Rozmieszczenie geograficzne[16][17][19] | Podstawowe wymiary[16][19][e] | Status IUCN[28] |
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | Hippotragus equinus | (É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803) | antylopowiec koński | gatunek monotypowy | Senegal i Gwinea Bissau do zachodniej Etiopii, na południe przez zachodnią Ugandę, południowo-zachodnią Kenię, zachodnio-środkową Tanzanię (nie występuje na obszarach przybrzeżnych) do Angoli, północno-wschodniej Namibii, północnej Botswany i północno-wschodniej Południowej Afryki (Park Narodowy Krugera) | DC: 200–219 cm DO: 60–75 cm MC: 215–300 kg | LC |
![]() | Hippotragus leucophaeus | (Pallas, 1766) | antylopowiec modry | gatunek monotypowy | tuż przed wymarciem ograniczał się do południowo-zachodniej części Prowincji Przylądkowej Zachodniej w Południowej Afryce, chociaż skamieniałości rozciągają zasięg na większą część południowej Południowej Afryki i Lesotho | DC: 155–190 cm DO: brak danych MC: 120–200 kg | EX |
![]() | Hippotragus niger | (W.C. Harris, 1838) | antylopowiec szablorogi | 4 podgatunki | południowo-wschodnia Kenia (Shimba), Tanzania (rezerwaty Sadani, Songea i Selous), południowo-wschodnia Demokratyczna Republika Konga, Zimbabwe, Malawi, Mozambik oraz izolowana populacja w środkowej Angoli | DC: 175–194 cm DO: 44–53 cm MC: 160–230 kg | LC |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, EX – gatunek wymarły.
Opisano również gatunki wymarłe:
- Hippotragus bohlini (Pilgrim, 1939)[13] (plejstocen)
- Hippotragus brevicornis (Pilgrim, 1939)[29] (pliocen)
- Hippotragus cookei Vrba, 1987[30] (pliocen)
- Hippotragus gigas Leakey, 1965[31] (pliocen–plejstocen)
Uwagi
- ↑ a b c Nazwa nieważna, odrzucona do celów nomenklatorycznych na mocy uprawnień ICZN[2][3].
- ↑ a b c d e Niepoprawna późniejsza pisownia Egocerus Desmarest, 1822, nazwa nieważna, odrzucona do celów nomenklatorycznych na mocy uprawnień ICZN[2][3].
- ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Egocerus Desmarest, 1822.
- ↑ W teriologii za taksony współczesne uważa się również gatunki wymarłe po 1500 roku[27].
- ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała
Przypisy
- ↑ a b C.J. Sundevall. Öfversigt af däggdjursordningen Pecora. „Öfversigt af Kongl. Vetenskaps-akademiens forhandlingar”. 2 (3), s. 31, 1845. (łac.).
- ↑ a b Anonim. Opinion 109. Suspension of Rules for Hippotragus 1846. „Opinions and declarations rendered by the International Commission on Zoological Nomenclature”. 1B, s. 414, 1958. (ang.).
- ↑ a b c ICZN. Opinion 2030 (Case 3178). Hippotragus Sundevall, 1845 (Mammalia, Artiodactyla): conserved. „The Bulletin of zoological nomenclature”. 60 (1), s. 90–91, 2003. (ang.).
- ↑ A.G. Desmarest: Mammalogie, ou, Description des espèces de mammifères. Cz. 2. Paris: Chez Mme. Veuve Agasse, imprimeur-libraire, 1822, s. 475, seria: Encyclopédie méthodique. (fr.).
- ↑ A.A. Berthold: Latreille’s natürliche Familien der Thierreichs aus dem Französischen mit Anmerkungen und Zusätzen. Weimar: Landes-Industrie Comptoir, 1827, s. 61. (niem.).
- ↑ C.H. Smith: Synopsis of the species of the class Mammalia. W: G. Cuvier & E. Griffith (red.): The animal kingdom: arranged in conformity with its organization. Cz. 5. London: G.B. Whittaker, 1827, s. 324. (ang.).
- ↑ W.C. Harris. [Aigererus niger]. „Athenaeum and Literary Chronicle”. 535, s. 71, 1838. (ang.).
- ↑ R.-P. Lesson: Nouveau tableau du règne animal: mammifères. Paris: A. Bertrand, 1842, s. 179. (fr.).
- ↑ J.A. Wagner: Supplementband. W: J.Ch.D. von Schreber: Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen. Cz. 4: Die Nager (zweiter Abschnitt), Bahnlücker, Einhufer, Dickhäuter und Wiederkäuer. Erlangen: Expedition des Schreber’schen säugthier- und des Esper’schen Schmetterlingswerkes, 1844, s. 482. (niem.).
- ↑ H.G.L. Reichenbach: Vollständigste Naturgeschiehte des In- und Auslandes. Cz. 3: Säugethiere. Dresden und Leipzig: Expedition der Vollständigsten Naturgeschichte, 1845, s. 126. (niem.).
- ↑ C.J. Sundevall. Methodische Uebersicht der wiederkäuenden Thiere. „Archiv Skandinavischer Beiträge zur Naturgeschichte”. 1, s. 445, 1845. (niem.).
- ↑ P. Gervais: Zoologie et paléontologie françaises (animaux vertébrés): ou nouvelles recherches sur les animaux vivants et fossiles de la France. Wyd. 2. Paris: Arthus Bertrand, 1859, s. 139. (fr.).
- ↑ a b Pilgrim 1939 ↓, s. 80.
- ↑ H.B.S. Cooke. Some fossil hippotragine antelopes from South Africa. „South African Journal of Science”. 43, s. 228, 1947. (ang.).
- ↑ a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 185. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d e f g C. Groves, D. Leslie, B. Huffman, R. Valdez, K. Habibi, P. Weinberg, J. Burton, P. Jarman & W. Robichaud: Family Bovidae (Hollow-horned Ruminants). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 2: Hoofed Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 685–686. ISBN 978-84-96553-77-4. (ang.).
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 348–350. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Hippotragus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-02]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 613–614. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 252.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 328.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 492.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 240.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 269.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 172.
- ↑ a b N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2024-07-27]. (ang.).
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Taxonomic overview. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2024-07-27]. (ang.).
- ↑ Home. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-07-27]. (ang.).
- ↑ Pilgrim 1939 ↓, s. 83.
- ↑ E.S. Vrba. New species and a new genus of Hippotragini (Bovidae) from Makapansgat Limeworks. „Palaeontologia africana”. 26 (5), s. 49, 1987. (ang.).
- ↑ L.S.B. Leakey: Mammalian fauna: Bovidae. W: L.S.B. Leakey: Olduvai Gorge 1951-61. Cz. 1: Fauna and Background. Cambridge: Cambridge University Press, 1965, s. 49. (ang.).
Bibliografia
- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).
- G.E. Pilgrim. The fossil Bovidae of India. „Memoirs of the Geological Survey of India, Palaeontologia Indica”. 26, s. 1–356, 1939. (ang.).
- E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 3 (Revised second printing). Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316. (ang.).