Antoni van Leeuwenhoek
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Anthonie_van_Leeuwenhoek_%281632-1723%29._Natuurkundige_te_Delft_Rijksmuseum_SK-A-957.jpeg/220px-Anthonie_van_Leeuwenhoek_%281632-1723%29._Natuurkundige_te_Delft_Rijksmuseum_SK-A-957.jpeg)
Antoni van Leeuwenhoek (wym. /ˈɑntoːni vɑn ˈleːuə(n)ˌɦuk/ ( odsłuchaj); ur. 24 października 1632 w Delfcie; ochrzczony 4 listopada 1632 jako Thonius Philipszoon /ˈtoːni̯ʏs ˈfilɪpˌsoːn/; zm. 26 sierpnia 1723 tamże[1]) – holenderski urzędnik miejski, przedsiębiorca i przyrodnik (bez formalnego wykształcenia uniwersyteckiego)[2]. Nazywany jest ojcem mikrobiologii (prawdopodobnie pierwszy człowiek, który zobaczył mikroorganizmy, w tym bakterie[2]).
Początkowo zajmował się kupiectwem (prowadził sklep z galanterią męską), a nocami szlifowaniem szkieł oraz konstrukcją mikroskopów. Jednosoczewkowe mikroskopy Leeuwenhoeka były mniej wygodne w użyciu niż wielosoczewkowe mikroskopy złożone Roberta Hooke'a, ale dzięki precyzyjnemu szlifowaniu soczewek, dawały dużo większe powiększenie (ok. 270× w porównaniu z 20-50× w przypadku mikroskopów Hooke'a) i wyraźniejszy obraz (szczególnie przy większych powiększeniach). W swoim czasie były najlepsze na świecie[2]. Później zajął się ich produkcją, ale nigdy nie podzielił się z nikim swoimi technikami produkcji – ani szkieł, ani mikroskopów[2].
Z fascynacją obserwował pod mikroskopem niemal wszystko, co przyszło mu do głowy – m.in.: strukturę kości i mięśni, krwinki czerwone, bakterie, orzęski, plemniki[3], głowy much, oczy wołów, mięśnie wieloryba, nasiona, sierść zwierząt, drewno, wodę, osad nazębny (pierwszy oglądał swój mikrobiom) czy wnętrzności wszy[2].
Obalił teorię samorództwa przez znalezienie jaj much[3], a jego opis antyseptycznych właściwości octu winnego był pierwszym w historii (potraktowane octem "żyjątka" bytujące na zębach – padły)[2].
W 1680 roku został członkiem Towarzystwa Królewskiego (po potwierdzeniu jego obserwacji mikroorganizmów). Z powodu nieznajomości łaciny ani angielskiego, Towarzystwo zgodziło się wypisać dyplom po holendersku. Pod koniec życia był jednym z najsławniejszych jego członków. W testamencie zapisał Towarzystwu 26 swoich mikroskopów wraz z założonymi na nich preparatami, które jednak zaginęły (stąd do tej pory nie wiadomo dokładnie jak były skonstruowane).
Przypisy
- ↑ Leeuwenhoek Antonie, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-02] .
- ↑ a b c d e f EdE. Yong EdE., Mikrobiom. Najmniejsze organizmy, które rządzą światem, wyd. I, tłum. Magdalena Rabsztyn-Anioł, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018, ss. 35-40, ISBN 978-83-233-4358-5 .
- ↑ a b Mała encyklopedia medycyny. red. nacz. Tadeusz Różniatowski. T. II H–O. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 588.
- ISNI: 0000000081509407
- VIAF: 71426018
- LCCN: n79083259
- GND: 119188279
- NDL: 00942625
- LIBRIS: 86lnpkjs14l7458
- BnF: 12136216m
- SUDOC: 029815606
- SBN: UFIV071456
- NLA: 36555689
- NKC: nlk20000079350
- DBNL: leeu027
- BNE: XX1677812
- NTA: 068356439
- BIBSYS: 90230124
- CiNii: DA06369229
- Open Library: OL127927A
- PLWABN: 9810535243705606, 9810663831305606
- NUKAT: n2012067261
- J9U: 987007264308705171
- PTBNP: 1395154
- CANTIC: a11211659
- BNC: 000220454
- ΕΒΕ: 240813
- BLBNB: 000548085
- LIH: LNB:COu0;=Bd
- PWN: 3931231
- Britannica: biography/Antonie-van-Leeuwenhoek
- Universalis: antoine-van-leeuwenhoek
- NE.se: antonie-van-leeuwenhoek
- SNL: Anton_van_Leeuwenhoek
- VLE: antonie-van-leeuwenhoek
- Catalana: 0036815
- DSDE: Anton_van_Leeuwenhoek
- Hrvatska enciklopedija: 35832