Anthelme Brillat-Savarin
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 1 kwietnia 1755 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 2 lutego 1826 | ||
Zawód, zajęcie | gastronom, prawnik, polityk, pisarz | ||
![]() | |||
|
![]() | Zobacz kolekcję cytatów Anthelme Brillat-Savarin w Wikicytatach |
Jean Anthelme Brillat-Savarin (ur. 1 kwietnia 1755 w Belley, zm. 2 lutego 1826 w Paryżu) – francuski prawnik, polityk i pisarz. Zdobył sławę jako epikurejczyk i gastronom. Autor Fizjologii smaku, którą Balzac uznał nie tylko za wspaniały traktat kulinarny, ale również za jedno z najciekawszych stylistycznie dzieł stworzonych w języku francuskim[1].
Życiorys
Urodził się w departamencie Ain, by jako nastolatek przenieść się do Burgundii. Tam w Dijon podejmuje studia prawnicze, chemiczne i medyczne. Po ukończeniu studiów wrócił do rodzinnego miasta, by praktykować jako adwokat. Po wybuchu Rewolucji Francuskiej został wybrany na deputowanego do Konstytuanty, gdzie reprezentował dość zachowawcze poglądy[2]. Przez krótki czas sprawował funkcję burmistrza rodzinnego Belley. W końcowej fazie rewolucji z powodów politycznych wydano na niego wyrok śmierci. Brillat, wówczas przedstawiający się już jako Brillat-Savarin (nazwisko razem z majątkiem odziedziczył po ciotce), uciekł do Szwajcarii, Holandii i Stanów Zjednoczonych. W Nowym Jorku żył z udzielania lekcji francuskiego oraz gry na skrzypcach. Przez pewien czas koncertował nawet z nowojorską orkiestrą jako pierwszy skrzypek. W 1796 wracił do Francji i za rządów Dyrektoriatu podjął kolejno funkcje sekretarza sztabu generalnego oraz komisarza rządu przy Trybunale Seine-et-Oise. Wreszcie został powołany jako sędzia Trybunału Kasacyjnego w Paryżu, którą to funkcję będzie pełnił do końca życia[3].
Jako jurysta opublikował kilka rozpraw naukowych z dziedziny prawa, ekonomii i wojskowości. Prawdziwą sławę przyniosła mu jednak napisana pod koniec życia Fizjologia smaku albo medytacje o gastronomii doskonałej. To pełne humoru dzieło sławi rozkosze stołu oraz epikurejski styl życia. Nie jest to typowa książka kucharska, a raczej zbiór esejów o charakterze obyczajowym i kulturoznawczym. Pełno w niej obserwacji dotyczących zachowań ludzi przy stole, kulinarnych ciekawostek z różnych stron świata czy anegdot, których bohaterami są sławni smakosze. Współczesnemu czytelnikowi trudno rozróżnić, co jest zabawną stylizacją parodiującą napuszony styl naukowy, a co autor pisze na serio. Dobroduszny i poczciwy styl pisarstwa Brillat-Savarina nie wszystkim jednak przypadł do gustu. Francuski poeta Baudelaire złośliwie i nie bez zjadliwej ironii wytykał autorowi Fizjologii smaku skłonność do banałów i truizmów. W swoim tekście pt. Wino i haszysz jako środki potęgowania osobowości nazywa Brillat-Savarina „bardzo wielkim człowiekiem i wielkim durniem”[3].
Przypisy
- ISNI: 0000000110224890
- VIAF: 22207990
- LCCN: n50041387
- GND: 118660098
- NDL: 00434378
- LIBRIS: 42gjj5mn00ltqb0
- BnF: 12305674c
- SUDOC: 03193241X
- SBN: CFIV128443
- NLA: 35998772
- NKC: ola2003209074
- BNE: XX1115983
- NTA: 069598681
- BIBSYS: 99030397
- CiNii: DA02624685
- Open Library: OL21988A
- PLWABN: 9810554953005606
- NUKAT: n96220722
- J9U: 987007259041405171
- PTBNP: 26964
- CANTIC: a10808747
- LNB: 000034145
- CONOR: 65746531
- ΕΒΕ: 231798
- KRNLK: KAC201601651
- PWN: 3880706
- Britannica: biography/Anthelme-Brillat-Savarin
- Universalis: anthelme-brillat-savarin
- NE.se: anthelme-brillat-savarin
- SNL: Anthelme_Brillat-Savarin
- Catalana: 0012276
- DSDE: Jean-Anthelme_Brillat-Savarin
- Hrvatska enciklopedija: 9524