Andreu Nin
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 4 lutego 1892 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 20 czerwca 1937 | ||
|
Andreu Nin, Andres Nin (ur. 4 lutego 1892 w El Vendrell, zm. 20 czerwca 1937[1]) – rewolucjonista hiszpański, dziennikarz, współzałożyciel Hiszpańskiej Partii Komunistycznej, a następnie Robotniczej Partii Marksistowskiej Unifikacji (POUM).
Życiorys
Przed wybuchem I wojny światowej przeniósł się do Barcelony. W 1917 wstąpił do PSOE. Został liderem hiszpańskiego ruchu robotniczego i jednym z założycieli Hiszpańskiej Partii Komunistycznej. Przebywając w ZSRR, sympatyzował z Lwem Trockim i z Lewicową Opozycją do stalinowskiej frakcji wewnątrz RKP(b)/WKP(b).
Po powrocie do Hiszpanii zaangażował się w tworzenie organizacji powiązanej z Międzynarodową Lewicową Opozycją Trockiego, z którym wszedł w konflikt dotyczący polityki entryzmu forsowanej przez tego pierwszego.
Po ostatecznym zerwaniu z Trockim, Nin wspólnie z Joaquinem Maurinem utworzył POUM jako alternatywę dla Komunistycznej Partii Hiszpanii, lojalnej względem Trzeciej Międzynarodówki.
Po uzyskaniu autonomii przez Katalonię, Nin został ministrem sprawiedliwości w autonomicznym rządzie katalońskim, z którego w wyniku nacisków Stalina został usunięty w grudniu 1936. Po delegalizacji POUM 16 czerwca 1937 r. policja Rządu Republikańskiego przy udziale polskiego Dąbrowszczaka Leona Narwicza aresztowała Andreu Nina wraz z innymi przywódcami POUM. Zostali przekazani agentom NKWD i zabrani do tajnego więzienia w Madrycie, w kościele na Cale Atocha. Nina oddzielono i przewieziono do Alcala de Henares. Na polecenie rezydenta NKWD Aleksandra Orłowa był przesłuchiwany i torturowany przez Ricarda Burillo i Ernő Gerő[2] od 18 do 20 czerwca. Nin odmówił przyznania się do zarzucanych mu, sfabrykowanych oskarżeń (zarzucano mu przekazywanie wrogowi danych o celach dla artylerii). Odmówił również podpisania jakiejkolwiek deklaracji obciążającej jego partię. Następnie przeniesiono go do domu pod miastem, należącego do Constancii de la Mora, żony Hidalga de Cisnerosa, i tam zamęczono na śmierć. Stalinowcy upozorowali dowody, jakoby Nin został odbity przez falangistów. Nikt nie dał wiary tym kłamstwom – Manuel Azaña usłyszawszy wersję stalinistów, spytał: „Czy to nie brzmi zbyt powieściowo?”[3].
Był prawdopodobnie prototypem postaci Goldsteina, wroga nr 1 w powieści George'a Orwella Rok 1984[4].
Przypisy
- ↑ Nin, Andrés, 1892–1937. Social Networks and Archival Context. [dostęp 2020-01-19]. (ang.).
- ↑ Stéphane Courtois, Jean-Louis Panné, Cień NKWD nad Hiszpanią, w: Stéphane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis Panné, Andrzej Paczkowski, Karel Bartošek, Jean-Louis Margolin, Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania, ISBN 83-7180-326-5, s. 322.
- ↑ Anthony Beevor: Walka o Hiszpanię 1936 – 1939
- ↑ Paul Johnson: Historia świata od roku 1917 do lat 90-tych, s. 448
- ISNI: 0000000081578891
- VIAF: 77108376
- LCCN: n79056715
- GND: 118588206
- NDL: 00551875
- BnF: 124735073
- SUDOC: 033927812
- NKC: jx20140529002
- BNE: XX1027445
- NTA: 297223968
- CiNii: DA14088553
- Open Library: OL5428673A, OL1033217A
- PLWABN: 9810683678405606, 9810594125605606
- J9U: 987007451499305171
- PTBNP: 234923
- CANTIC: a10584432
- Catalana: 0046120