Alojzy Alth
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 2 czerwca 1819 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 4 listopada 1886 | ||
profesor nauk geologicznych | |||
Alma Mater | Uniwersytet Lwowski | ||
Profesura | 1862 | ||
Polska Akademia Umiejętności | |||
Status | członek czynny | ||
Uczelnia | |||
| |||
|
Alojzy Alth (ur. 2 czerwca 1819 w Czerniowcach, zm. 4 listopada 1886 w Krakowie) – polski geolog, paleontolog, prawnik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Życiorys
Szkołę średnią i kurs filozofii ukończył w Czerniowcach. W latach 1837–1841 studiował prawo w Uniwersytecie Lwowskim, gdzie uzyskał tytuł doktorat praw. Po studiach pracował jako rzecznik sądowy we Lwowie, od 1848 do 1855 prowadził prywatną kancelarię prawniczą we Lwowie. W latach 1848–1855 był posłem na sejm prowincjonalny we Lwowie.
W 1855 przeprowadził się do Krakowa i tam kontynuował praktykę prawniczą do roku 1876. Prowadził między innymi obronę J. Łempickiego, służącego oskarżonego o pomoc w zabójstwie profesora UJ Ludwika Zejsznera.
Równolegle prowadził obserwacje geologiczne i pisał prace naukowe, które publikowane były między innymi w Jahrbuch fur Mineralogie. Bardzo duży wpływ na jego zainteresowania miały kontakty z geologiem i botanikiem Franciszkiem Herbichem. W 1862 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego i objął katedrę Mineralogii i Geologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1867–68 i 1878-80 pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozoficznego. Od 1873 członek czynny Akademii Umiejętności.
Autor ok. 40 prac naukowych z zakresu mineralogii, petrografii, geologii i tektoniki. Opracował pierwszą polską mapę hipsograficzną, napisał też pierwszy w języku polskim nowoczesny podręcznik mineralogii. Jako wiceprezes Towarzystwa Tatrzańskiego podał pierwszy obszerny opis Doliny Chochołowskiej (Wycieczka do doliny Chochołowskiej (1879)) oraz badał skały okolic Czerwonych Wierchów. W 1876 zainicjował wydanie Atlasu Geologicznego Galicji.
Współpracował z Franciszkiem Bieniaszem i Marianem Łomnickim przy pracach nad monografią fauny jurajskiej Wapień niżniowski i jego skamienieliny (1881). Pracował również nad zagadnieniami pochodzenia belemnitów, prowadził badania pancerza ryb paleozoicznych Podola.
Był członkiem kilkunastu Towarzystw Przyrodniczych w całej Europie.
Zgromadził duże zbiory paleontologiczne i geologiczne zakupione dla katedry Geologii Uniwersytetu Jagiellońskiego[1].
Pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie[2] (kwatera Q, płn.-wsch.).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Gr%C3%B3b_prof._Alojzego_Altha.jpg/220px-Gr%C3%B3b_prof._Alojzego_Altha.jpg)
Wybrane publikacje naukowe
- Geognostisch-paleontologische Beschreibung der nachsten Umgebung von Lemberg (1849)
- Ein Ausflug in die Marmaroscher Karpathen (1857)
- Ueber die Gypsformation der Nord-Karpathen Lander (1858)
- Rzut oka na kształt powierzchni Galicyi i Bukowiny (1861)
- Rzecz o bryłach kulistych znajdujących się w okolicy Kałusza i Ładawy na Podolu (1864)
- Zasady mineralogji (1869)
- Rzecz o ropie i wosku ziemnym na Galicyi (1870)
- Wapień niżniowski i jego skamienieliny (1881)
Przypisy
- ↑ StanisławS. Feliksiak StanisławS. (red.), Słownik biologów polskich, Warszawa 1987 .
- ↑ Jan WiktorJ.W. Tkaczyński Jan WiktorJ.W. (red.), Pro Memoria III. Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego spoczywający na cmentarzach Krakowa 1803-2017, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018, s. 18, ISBN 978-83-233-4527-5 .
Bibliografia
- Biogramy uczonych polskich, Część VII: Nauki o Ziemi i górnicze (pod redakcją Andrzeja Śródki), Ossolineum, Wrocław 1992
Literatura uzupełniająca
- Stefan Kreutz, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 82–83. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 83-04-03484-0
Linki zewnętrzne
- Dzieła Alojzego Altha w bibliotece Polona
- PWN: 3868288