Akademia Mohylańska w Kijowie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/%D0%9A%D0%B8%D1%94%D0%B2%D0%BE-%D0%9C%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F_%D1%82%D0%B0_%D1%97%D1%97_%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%97.png/250px-%D0%9A%D0%B8%D1%94%D0%B2%D0%BE-%D0%9C%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F_%D1%82%D0%B0_%D1%97%D1%97_%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%97.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%87%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%83.png/250px-%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%87%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%83.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/500_%D0%B3%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%8C_2015_%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83_%28%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%B9_%D0%B7%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BA%29_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81.jpg/250px-500_%D0%B3%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%8C_2015_%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83_%28%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%B9_%D0%B7%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BA%29_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81.jpg)
Akademia Mohylańska – szkoła wyższa[1] utworzona w 1658 w Kijowie w wykonaniu postanowień unii hadziackiej, z przekształcenia prawosławnego Kolegium Kijowsko-Mohylańskiego, założonego w 1632 przez metropolitę kijowskiego Piotra Mohyłę. Akademia istniała do 1817 r.
Akademia w Kijowie została powołana i zorganizowana jako kolegium prawosławne według wzorów kolegiów jezuickich przez metropolitę Piotra Mohyłę - reformatora organizacji Cerkwi w Rzeczypospolitej[2]. Mohyła przez wiele lat starał się bezskutecznie o przyznanie utworzonej przez niego uczelni statusu akademii[3]. Zorganizowanie szkoły prawosławnej według wzorców katolickich wywołało żywą dyskusję wśród prawosławnych Rzeczypospolitej; krytycy Piotra Mohyły przekonywali, że absolwenci placówki odchodzą od swojego wyznania[4]. Unia hadziacka przewidywała powołanie w utworzonym Księstwie Ruskim wyższej uczelni o statusie akademii, co spowodowało zmianę statusu prawnego już istniejącej uczelni prawosławnej, zrównując ją z Akademią Krakowską[5][a]. Po traktacie Grzymułtowskiego i trwałym przejęciu Kijowa przez Carstwo Rosyjskie status uczelni potwierdzono gramotami Piotra I w 1694 i 1701[4].
W Akademii Mohylańskiej kształciła się polityczna i duchowna elita ruska. Autorytet i poziom kształcenia ściągał do uczelni także wielu cudzoziemców prawosławnych, zwłaszcza Rosjan, Wołochów i Mołdawian. Językami wykładowymi Akademii były: łacina, polski i ruski, od połowy XVIII wzrastało znaczenie rosyjskiego.
Studentami Akademii byli m.in. Symeon Połocki (ruski i rosyjski pisarz), Dymitr z Rostowa (święty prawosławny, teolog, biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego), Stefan (Jaworski) (biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, długoletni locum tenens patriarchatu moskiewskiego[6]), Filoteusz (Leszczyński) (biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, święty prawosławny)[7], Iwan Mazepa (hetman Lewobrzeżnej Ukrainy)[8], Filip Orlik (hetman na uchodźstwie)[9], Samuel Wełyczko[10], (sekretarz Iwana Mazepy i kronikarz), Teofan Prokopowicz (prawosławny arcybiskup i wysoki urzędnik Imperium Rosyjskiego), Michaił Łomonosow (rosyjski uczony i poeta), Piotr Prokopowicz (ukraiński pszczelarz), Hryhorij Skoworoda (ukraiński[11][12][13][b] poeta liryczny, filozof i kompozytor).
Decyzją Świętego Synodu – organu zarządzającego Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej Akademia została zamknięta w 1817, a w jej murach otwarto Kijowską Akademię Duchowną.
Zobacz też
Uwagi
- ↑ Unia hadziacka przewidywała również powołanie drugiej ruskiej akademii, co wobec wydarzeń politycznych doby Ruiny nie nastąpiło. Por. Aleksander Walerian Jabłonowski, Akademia Kijowsko-Mohilańska.. s.135.
- ↑ Rzadziej twórcy przypisywana jest narodowość rosyjska, np. СКОВОРОДА, ГРИГОРИЙ САВВИЧ
Przypisy
- ↑ „W 1632 r. rozpoczęło swoją niemal trzechsetletnią historię słynne Kolegium Kijowsko-Mohylańskie, nazywane przez współczesnych akademią, choć formalnego królewskiego przywileju prowadzenia szkoły kształcącej na poziomie wyższym metropolita za swego życia nie uzyskał (po raz pierwszy został on nadany w akcie unii hadziackiej w 1658 r., a następnie potwierdzony gramotami Piotra I w 1694 i 1701 r.)” Natalia Jakowenko, Historia Ukrainy do 1795 roku, Warszawa 2011, Wydawnictwo Naukowe PWN, ISBN 978-83-01-16763-9 s. 292.
- ↑ Aleksander Walerian Jabłonowski, Akademia Kijowsko-Mohilańska: Zarys historyczny na tle rozwoju ogólnego cywilizacji zachodniej na Rusi, Lwów, 1899-1900 s. 88-100.
- ↑ Aleksander Walerian Jabłonowski, Akademia Kijowsko-Mohilańska..s.88-94.
- ↑ a b Natalia Jakowenko: Historia Ukrainy do 1795 roku. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 291-292. ISBN 978-83-01-16763-9.
- ↑ Aleksander Walerian Jabłonowski, Akademia Kijowsko-Mohilańska: Zarys historyczny na tle rozwoju ogólnego cywilizacji zachodniej na Rusi, Lwów, 1899-1900 s. 135-138.
- ↑ Przed zniesieniem instytucji patriarchatu przez Piotra I
- ↑ Филофей (Лещинский). [dostęp 2012-12-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-21)].
- ↑ Uniwersytet Narodowy Akademia Kijowsko-Mohylańska-Historia Akademii. [dostęp 2018-05-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-04)].
- ↑ Uniwersytet Narodowy Akademia Kijowsko-Mohylańska-Historia Akademii. ukma.edu.ua. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-04)]., Natalia Jakowenko Historia Ukrainy do 1795 roku Wyd. II rozszerzone, Warszawa 2011, Wydawnictwo Naukowe PWN, ISBN 978-83-01-16763-9 s. 437.
- ↑ Natalia Jakowenko Historia Ukrainy do 1795 roku Wyd. II rozszerzone, Warszawa 2011, Wydawnictwo Naukowe PWN, ISBN 978-83-01-16763-9 s. 437.
- ↑ W. Serczyk, Historia Ukrainy, Wrocław 2001, ISBN 83-04-04530-3, s.163
- ↑ Skoworoda Hryhorij, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2012-07-02] .
- ↑ Skoworoda Hryhorij na portalu wiedzy onet.pl
Bibliografia, literatura, linki
- Києво-Могилянська академія w: w: Енциклопедія історії України: Т. 4. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. – Київ 2007, Wyd. «Наукова думка». ISBN 966-00-0632-2 s. 183–186
- Aleksander Walerian Jabłonowski, Akademia Kijowsko-Mohilańska: Zarys historyczny na tle rozwoju ogólnego cywilizacji zachodniej na Rusi, Lwów, 1899–1900
- Natalia Jakowenko Historia Ukrainy do 1795 roku Wyd. II rozszerzone, Warszawa 2011, Wydawnictwo Naukowe PWN, ISBN 978-83-01-16763-9
- Ryszard Łużny, Pisarze kręgu Akademii Kijowsko-Mohylańskiej a literatura polska: Z dziejów związków kulturalnych polsko-wschodniosłowiańskich XVII–XVII wieku. Cracow, 1966
- Michał Kozłowski, Akademia Mohylańska Akademia Mohylańska
- PWN: 3866704
- Britannica: place/Kievan-Mohyla-Academy
- БРЭ: 2062884