Aino Kuusinen
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 3 maja 1893 |
---|---|
Data śmierci | 1 września 1970 |
Zawód, zajęcie | działaczka Komiternu, agentka GRU |
Aino Kuusinen zd. Turtiainen, primo voto Sarola (ur. 3 maja 1893 w Helsingforsie, zm. 1 września 1970) – fińska działaczka komunistyczna, agentka radzieckiego wywiadu wojskowego, autorka wspomnień.
Życiorys
Pochodziła z rodziny robotniczej. Ukończyła szkołę ludową, następnie uczyła się w szkole medycznej przy szpitalu chirurgicznym w Helsinkach[1]. Po ukończeniu szkoły wyszła za mąż za inżyniera kolejowego Leo Sarolę, jednak, jak stwierdziła we wspomnieniach, jej małżeństwo nie było szczęśliwe[1]. Sympatyzowała z lewym skrzydłem Socjaldemokratycznej Partii Finlandii, ale nie była członkinią partii[2]. W 1919 r. małżeństwo Sarola udzieliło w swoim domu schronienia fińskiemu komuniście Otto Kuusinenowi, przybyłemu nielegalnie do Finlandii z ZSRR w celu skonsolidowania struktur ruchu komunistycznego[1].
W 1922 r. przeprowadziła się do Związku Radzieckiego[3]. W tym samym roku wstąpiła do Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego[2]. Od 1921 r. pracowała dla Kominternu. Była referentką ds. Skandynawii w wydziale informacji Kominternu, była również kierowana do prowadzenia nielegalnych, podziemnych działań w ruchach komunistycznych w Niemczech, Finlandii, Szwecji, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych[2] (gdzie powierzono jej zadanie doprowadzenia do zakończenia wewnętrznego rozłamu w partii komunistycznej[4]). Krótko po przyjeździe do ZSRR wyszła za mąż za Otto Kuusinena[3]. Małżonkowie zamieszkali początkowo w hotelu Lux, gdzie zakwaterowano kierownictwo Kominternu, następnie na Kremlu i wreszcie w tzw. domu rządowym, wzniesionym dla radzieckiej elity państwowej, partyjnej i wojskowej[1].
Od 1933 r. pracowała dla Zarządu Wywiadowczego (Razwiedupru) Armii Czerwonej. Władała, oprócz ojczystego języka fińskiego, językami norweskim, duńskim, niemieckim, angielskim i włoskim. W latach 1934–1935 działała w Chinach, w siatce rezydenta Jakowa Bronina. Wyjechała z Chin po rozbiciu grupy i aresztowaniu Bronina. Od stycznia 1936 do października 1937 r., wysłana przez Razwiedupr do Japonii, blisko współpracowała z Richardem Sorgem[2].
W październiku 1937 r. (w trakcie wielkiej czystki, która objęła także organy służb wywiadowczych) została wezwana z powrotem do Moskwy i 31 grudnia 1937 r. aresztowana[2]. 3 kwietnia 1939 r. została skazana na osiem lat łagrów[1]. Trafiła do obozu w Workucie, następnie do łagrów w Kazachstanie. Zwolniona w 1946 r.[5], w 1949 r. została aresztowana ponownie i skazana w 1950 r. na 15 lat łagrów. W 1955 r. zwolniona i zrehabilitowana[2]. Otto Kuusinen, który jeszcze w 1935 r. związał się ze studentką Mariną Amiragową, nie zrobił nic, by pomóc swojej żonie[3]. Aino Kuusinen po zwolnieniu nigdy nie spotkała się z mężem, przybyła jedynie na jego pogrzeb w 1964 r[3]. Dopiero po śmierci Kuusinena otrzymała zgodę na wyjazd z ZSRR i odwiedzenie rodziny w Finlandii. Pozostała na Zachodzie[2][4].
Autorka wydanych pośmiertnie wspomnień[3], opublikowanych w 1972 r. w RFN i w Finlandii[5]. Po polsku jej wspomnienia ukazały się w drugim obiegu, pt. Pierścienie przeznaczenia[6][4]. W Rosji tekst Kuusinen wydano dopiero w 1991 r., po upadku ZSRR[5].
Jej brat, Toivo Turtiainen, był deputowanym do fińskiego parlamentu z ramienia Socjaldemokratycznej Partii Finlandii[7].
Przypisy
- ↑ a b c d e AinoA. Kuusinen AinoA., Звенья моей судьбы [online], www.sakharov-center.ru [dostęp 2023-03-10] .
- ↑ a b c d e f g Куусинен Айно Андреевна | 1937-й и другие годы [online], 1937god.info [dostęp 2023-03-10] .
- ↑ a b c d e Married to a Revolutionary [online], 375humanistia.helsinki.fi [dostęp 2023-03-10] (ang.).
- ↑ a b c Pierścienie przeznaczenia. Życie w sowieckiej Rosji od czasów Lenina do czasów Breżniewa | Aino Kuusinen [online], Lubimyczytać.pl [dostęp 2023-03-10] (pol.).
- ↑ a b c Котлас литературный – Айно Куусинен Господь низвергает своих ангелов [online], kotlaslib.aonb.ru [dostęp 2023-03-10] .
- ↑ Inwentarz archiwalny [online], inwentarz.ipn.gov.pl [dostęp 2023-03-10] .
- ↑ Toivo Turtiainen [online], www.eduskunta.fi [dostęp 2023-03-10] (fiń.).