Kaliningrad
Kaliningrad Калининград Königsberg Кёнигсберг | |||
---|---|---|---|
centre of oblast (en) ![]() | |||
![]() Kaliningradeko katedrala, inguru modernoaren erdialdean ![]() | |||
| |||
Administrazioa | |||
Estatu burujabe | ![]() | ||
Exklabe | ![]() | ||
Hiri okruga | Kaliningrad Urban Okrug | ||
Alkatea | Aleksandr Jaroxuk | ||
Izen ofiziala | Калининград | ||
Jatorrizko izena | Калининград Königsberg Кёнигсберг | ||
Posta kodea | 236000 | ||
Geografia | |||
Koordenatuak | 54°43′N 20°30′E / 54.72°N 20.5°E / 54.72; 20.5 | ||
![]() | |||
![]() | |||
Azalera | 223,03 km² | ||
Altuera | 4,8 | ||
Demografia | |||
Biztanleria | 489.735 (2023)![]() | ||
Dentsitatea | 2.180 bizt/km² | ||
Informazio gehigarria | |||
Sorrera | 1255 | ||
Telefono aurrizkia | 4812 | ||
Ordu eremua | UTC+02:00 | ||
Hiri senidetuak | Zeitz, Bremerhaven, Brest, Cagliari, Baranavitxi, Aalborg, Odense, Kiel, Rostock, Lichtenberg, Southampton, Cork, Groningen, Mexiko Hiria, Malmö udalerria, Burlöv udalerria, Kalmar udalerria, Omsk, Cherbourg-Octeville, Dalian, Erevan, Forlì, Homel, Guyuan, Hanburgo, Hrodna, Krasnoiarsk, Minsk, Potsdam, Samara, Severodvinsk, Jaroslavl, Patras, Karlshamn udalerria, Bodenwerder, Kalininsky District (en) ![]() | ||
Matrikula | 39 | ||
http://www.klgd.ru |
Kaliningrad[1] (errusieraz: Калининград), lehenago Königsberg (alemanez: Königsberg; errusieraz: Кёнигсберг; polonieraz: Królewiec; antzinako prusieraz: Twānksta, Kunnegsgarbs, Knigsberg; lituanieraz: Karaliaučius) deitua, Errusiako mendebaldeko hiria eta ibai-portua da, Kaliningrad oblasteko hiriburua. Polonia eta Lituania arteko errusiar barrendegia da, Baltikoaren ertzean dagoena. Geografikoki, bai oblasta, bai hiriburua, Errusiatik bereizirik daude. 2010ean 431.402 biztanle zituen[2].
Geografia
Hiria Vistularen itsas aintziraren iparraldean dago, Pregolia ibaiaren bokalean, Itsaso Baltikoaren ertzean.
Klima
![]() ![]() | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 12.7 | 15.6 | 23.0 | 31.7 | 30.6 | 33.5 | 36.3 | 36.5 | 31.2 | 26.4 | 19.4 | 13.3 | 36.5 |
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 0.7 | 1.5 | 5.6 | 12.3 | 18.0 | 20.5 | 23.0 | 22.6 | 17.6 | 12.1 | 5.6 | 1.9 | 11.8 |
Batez besteko tenperatura (ºC) | -1.5 | -1.1 | 2.0 | 7.3 | 12.5 | 15.5 | 18.1 | 17.6 | 13.1 | 8.4 | 3.3 | -0.3 | 7.9 |
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -3.8 | -3.5 | -1.1 | 2.9 | 7.5 | 10.9 | 13.6 | 13.1 | 9.3 | 5.2 | 1.1 | -2.5 | 4.4 |
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -32.5 | -33.3 | -21.7 | -5.4 | -3.1 | 0.7 | 4.5 | 1.6 | -2.0 | -11.2 | -18.7 | -25.6 | -33.3 |
Pilatutako prezipitazioa (mm) | 68 | 49 | 51 | 36 | 54 | 78 | 76 | 96 | 74 | 82 | 82 | 72 | 818 |
Euri egunak (≥ 1 mm) | 14 | 13 | 14 | 14 | 14 | 16 | 15 | 16 | 17 | 18 | 18 | 16 | 185 |
Elur egunak (≥ 1 mm) | 15 | 15 | 10 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 7 | 13 | 64 |
Eguzki orduak | 34.1 | 61.6 | 120.9 | 171.0 | 254.2 | 264.0 | 257.3 | 229.4 | 159.0 | 96.1 | 39.0 | 24.8 | 1711.4 |
Hezetasuna (%) | 85 | 83 | 78 | 72 | 71 | 74 | 75 | 76 | 81 | 83 | 86 | 87 | 79 |
Iturria: [3] |
Historia
Hiria prusiar eta alemana izan zen jatorriz. 1255ean sortu zuten Königsberg izenarekin eta Hansako elkarteko kide izan zen 1340. urteaz gero. Zaldun teutoien maisu handiaren egoitza bihurtu zen XV. mendean eta Prusiako dukeena geroago. Bertan Prusiako errege Frederiko I.a (1701) eta Gilen I.a (1861) koroatu zituzten.
Bigarren Mundu Gerran hiria asko kaltetu zen. 1945ean Armada Gorriak okupatu zuen. Gerra amaitu ostean, Sobietar Batasunak hiria beretu eta alemaniar populazioa egotzi zuen[4]. Hiriaren izena ere aldatu zuten: 1946an Kaliningrad izatera pasa zen, Mikhail Kalininen omenez. Lehengo izena Kionigsberg (Кёнигсберг) zen errusieraz.
2002an, 430.003 biztanle zituen eta etnien arabera horrela zegoen banatuta: errusiarrak (% 77,9), bielorrusiarrak (% 8), ukrainarrak (% 7,3), lituaniarrak (% 1,9), alemaniarrak (% 0,6) eta poloniarrak (% 0,5).
Ekonomia
Industriagune garrantzitsua da: janari industria, kontserbak, ontziolak eta eraikuntza mekanikoak. XVI. mendean sortutako unibertsitatea dauka. Baltikoko itsas armadaren baserik garrantzitsuena dago bertan.
Kaliningradtar ospetsuak
- David Hilbert (1862-1943), matematikaria
- Immanuel Kant (1724-1804), filosofoa
Hiri senidetuak
Kaliningrad ondorengo hiriekin senidetuta dago:[5]
|
Erreferentziak
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014-01-24 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
- ↑ Euskaltzaindiaren 157. araua - Europako hiriak
- ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru
- ↑ http://pogoda.ru.net/climate/26702.htm Pogoda.ru webgunea
- ↑ «Kaliningrad profile» Bbc.co.uk
- ↑ a b c Kaliningrad – Partner Cities. © 2000-2006 Kaliningrad City Hall (Noiz kontsultatua: 2008-12-08).}
- ↑ (Polonieraz) Gdańsk Official Website: 'Miasta partnerskie'. © 2009 Urząd Miejski w Gdańsku (Noiz kontsultatua: 2009-07-11).
- ↑ (Suedieraz) Malmö stads vänortssamarbete. © 2004-2009 Malmö stad, 205 80 Malmö, Organisationsnummer: 212000-1124 (Noiz kontsultatua: 2009-06-27).
- ↑ Groningen - Partner Cities. © 2008 Gemeente Groningen, Kreupelstraat 1,9712 HW Groningen (Noiz kontsultatua: 2008-12-08).
- ↑ Ireland and Russia build a stragic partnership. (Noiz kontsultatua: 2008-12-08).
Kanpo estekak
Datuak: Q1829
Multimedia: Kaliningrad / Q1829